Η Ελλάδα ως πολεμικός - ενεργειακός κόμβος: Μετασχηματισμοί και αντιστάσεις (του Λεωνίδα Βατικιώτη)
Το κείμενο που ακολουθεί αποτέλεσε εισήγηση στην δημόσια εκδήλωση που διοργάνωσε η Πρωτοβουλία για μια Νέα Ενωτική και Ανατρεπτική Αριστερά
(Αναμέτρηση, ΑΠΟ, ΔΕΑ, ΚΕΜΑ, Μετάβαση και Ξεκίνημα) στις 23 Ιανουαρίου 2026.
Στην εκδήλωση επίσης μίλησαν ο Αντώνης Νταβανέλος, η Μυρσίνη Σακελλαροπούλου και ο Πέτρος Ψαρρέας. Συντόνισε ο Γρηγόρης Καλομοίρης.
Κάθε συζήτηση για την ενέργεια στην Ελλάδα στις αρχές του 2026 ορίζεται από ένα ευρύτερο πλαίσιο που ορίζεται από 4 παραμέτρους:
1η Παράμετρος: Όξυνση της κλιματικής κρίσης. Προς επίρρωση, το 2025 καταγράφτηκε θερμοκρασία ρεκόρ όπως και τα προηγούμενα χρόνια. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα ωστόσο παραμένουν η σημαντικότερη ένδειξη της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
2η Παράμετρος: Καθολική ακύρωση στις ΗΠΑ και μερική αναδίπλωση στην ΕΕ των πολιτικών ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής. Προς επίρρωση, η αποχώρηση των ΗΠΑ από την Συμφωνία του Παρισιού και δεκάδες άλλους περιβαλλοντικούς οργανισμούς και ο μετριασμός των στόχων της ΕΕ. Αιτία για τις ΗΠΑ η οικονομική κρίση & η συρρίκνωση της θέσης τους. Αιτία στην ΕΕ η οργανωμένη πίεση της μεγάλης βιομηχανίας που δηλώνει απρόθυμη να αναλάβει τα κόστη της προσαρμογής.
3η Παράμετρος: «Ιμπεριαλισμός των φυσικών πόρων», σύμφωνα με ορολογία των Financial Times. Η σειρά των εξελίξεων έχει ως εξής: Από την μια οι ΗΠΑ αναθεωρούν το ελεύθερο εμπόριο και η 4η Βιομηχανική Επανάσταση αυξάνει την ανάγκη πρώτων υλών και φυσικών πόρων (με ακραία παράδειγμα τις ενεργειακές ανάγκες των data centers). Μετά, η Κίνα θέτει όρους για την εξαγωγή σπάνιων γαιών ως απάντηση στις ΗΠΑ και τέλος οι ΗΠΑ επιδίδονται σε σταυροφορία εξασφάλισης πρώτων υλών και αγορών από την Ουκρανία, την Γροιλανδία και την Βενεζουέλα μέχρι ανοιχτά της Κρήτης.
4η Παράμετρος: Η Ελλάδα ζει σε καθεστώς παρατεταμένης ενεργειακής φτώχειας – ρεκόρ. Δύο είναι τα σημαντικότερα κριτήρια για την αξιολόγησή της. «Η ικανότητα διατήρησης ενός σπιτιού ζεστό» όπως μετριέται από Eurostat. Ενώ κατά μ.ο. στην ΕΕ27 το 9,2% δηλώνει ότι αδυνατεί να το διατηρήσει ζεστό, η Ελλάδα και η Βουλγαρία καταγράφουν 19% ρεκόρ. 2ο κριτήριο: Απλήρωτοι λογαριασμοί: Η Ελλάδα διατηρεί το ρεκόρ των απλήρωτων λογαριασμών 32%. Δεύτερη χειρότερη χώρα η Βουλγαρία 18%, τρίτη η Σερβία 16% κ.λπ.
Σε αυτό το ευρύτερο πλαίσιο, είχαμε δύο σημαντικές εξελίξεις:
- Υπογραφή 4 συμφωνιών για έρευνες νότια Πελοποννήσου και Κρήτης. Αποτελέσματα αναμένονται μετά από 5 χρόνια.
- Μετατροπή Ελλάδας σε πύλη εισόδου του αμερικανικού φυσικού αερίου στην ανατολική και κεντρική Ευρώπη.
Και οι δύο αυτές εξελίξεις αν και κυοφορούνταν πάνω από 10 χρόνια οριστικοποιήθηκαν το 2025.
Δύο λόγια για την κάθε μία από αυτές τις εξελίξεις:
- Σε ό,τι αφορά τις συμφωνίες, στην περίπτωση που βρεθούν εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα τα έσοδα της Ελλάδας θα κυμαίνονται από 5% ως 15% των κερδών βάσει του αποικιοκρατικού νόμου του 2011 (Μανιάτη), ο οποίος ψηφίστηκε στο καθεστώς έκτακτης ανάγκης των μνημονίων. Είναι δηλαδή κομμένος και ραμμένος στα μέτρα των πολυεθνικών.
Οι έρευνες ανατέθηκαν στην ExxonMobil & Chevron με προσυμφωνημένο φωτογραφικό διαγωνισμό. Η ελληνική συμμετοχή υλοποιείται μέσω μια ιδιωτικής εταιρείας (Helleniq Energy).
- Η Ελλάδα αναδεικνύεται σε πύλη εισόδου του αμερικανικού φ.α. μέσω μιας σύνθετης και φαραωνικής υποδομής που περιλαμβάνει: 2 υπάρχοντες σταθμούς (Ρεβυθούσα & Αλεξανδρούπολη) επαναεριοποίησης φυσικού αερίου και 3 ή ακόμη και 4 υπό κατασκευή. Επίσης, την αναβάθμιση του κάθετου διαδρόμου ο οποίος θα ξεκινάει από Αλεξανδρούπολη για να προμηθεύει την Αν. και Κ. Ευρώπη με αμερικανικό φ.α. Η αλυσίδα αξίας που δημιούργησαν οι Αμερικάνοι τον Νοέμβριο στο Ζάπειο στο πλαίσιο της Διακυβερνητικής Διατλαντικής Συνεργασίας για την Ειρήνη, με την παρουσία 4 υπουργών του Τραμπ, περιλαμβάνει την dreamteam του ελληνικού κεφαλαίου: την αφρόκρεμα του εφοπλισμού για την μεταφορά του αμερικανικού υγροποιημένου αερίου από τον Κόλπο του Μεξικού ως το Αιγαίο και την αφρόκρεμα των τεχνικών εταιρειών και των τραπεζών για την κατασκευή και την χρηματοδότηση του κάθετου Διαδρόμου από την Αλεξανδρούπολη ως το Κίεβο.
Αυτές οι υποδομές είναι πανάκριβες και θα κατασκευαστούν με δημόσιο χρήμα καθώς έχουν ενταχθεί στα λεγόμενα «έργα κοινού ενδιαφέροντος». Πχ η μονάδα FSRU στην Αλεξανδρούπολη, ιδιοκτησίας Κοπελούζου και συνολικής αξίας 450 εκατ. ευρώ, θα επιδοτηθεί με δημόσιο χρήμα 220 εκατ. ευρώ.
Το φυσικό αέριο, δεν είναι ΑΠΕ, συμβάλει στην κλιματική αλλαγή. Εισήχθη στο μίγμα ως καύσιμο – γέφυρα, αλλά πλέον έχουν δαπανηθεί εκατοντάδες δις. ευρώ σε όλη την ΕΕ για υποδομές με διάρκεια ζωής πολλές δεκαετίες.
Το αμερικανικό σχιστολιθικό που εξάγεται στην Ευρώπη είναι τόσο τρομερά βλαπτικό στο περιβάλλον, ώστε πολλές κυβερνήσεις της ΕΕ 15 χρόνια πριν είχαν απαγορεύσει με νόμο την εισαγωγή και κατανάλωσή του προσπαθώντας με αυτό τον τρόπο να αποθαρρύνουν την εξόρυξή του.
Το αμερικανικό υγροποιημένο σχιστολιθικό (με τους υπολογισμούς να φορούν όλον τον κύκλο ζωής του και όχι μόνο την καύση) έχει εκπομπές ανώτερες της καύσης άνθρακα. Άρα, και μόνο η ένταξη του στο ενεργειακό μίγμα της ΕΕ και της Ελλάδας οξύνει την άνοδο της θερμοκρασίας και την κλιματική κρίση.
Η αποστολή των φορτίων φ.α. σε ΕΕ και Ελλάδα θα ενταθεί κατ’ εφαρμογή όσων επέβαλε ο Ντ. Τραμπ στην πρόεδρο της ΕΕ Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν τον Αύγουστο στην Σκοτία: επιπλέον εμπορικοί δασμοί στις ευρωπαϊκές εξαγωγές στις ΗΠΑ, 600 δις. άμεσες επενδύσεις ΕΕ σε ΗΠΑ, 750 δις. εισαγωγές αμερικανικού αερίου για 3 χρόνια κ.λπ. Η συμφωνία κρίθηκε εξαιρετικά επιβλαβής για την ΕΕ επειδή της αφαιρεί πόρους και την δεσμεύει μακροπρόθεσμα για αγορά πανάκριβου φ.α. έναντι άλλων.
Η Αλεξανδρούπολη αναδεικνύεται σε μικτό στρατιωτικο-ενεργειακό κόμβο για τις ΗΠΑ.
Η Chevron, πέραν των ελληνικών κοιτασμάτων, ελέγχει ή συμμετέχει στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων «Λεβιάθαν» και «Ταμάρ» στο Ισραήλ και «Αφροδίτη» στην Κύπρο. Η Chevron έτσι φαίνεται ότι ενοποιεί υπό την αιγίδα της 3 διαφορετικές εκμεταλλεύσεις σε 3 χώρες στη ΝΑ Μεσόγειο, δημιουργώντας μια ενιαία ενεργειακή αγορά. Η πρόσφατη γιγαντιαία συμφωνία πώλησης πετρελαίου από το κοίτασμα Λεβιάθαν του Ισραήλ στην Αίγυπτο υπογραμμίζει την ανισομέρεια των διμερών ενεργειακών τους σχέσεων.
Επίσης η καταπάτηση και οικειοποίηση από το Ισραήλ των δικαιωμάτων της Παλαιστίνης στα κοιτάσματα, δείχνει ότι η ενεργειακή αναβάθμιση του Ισραήλ συντελείται σε βάρος των Παλαιστινίων κι αυτό συμβαίνει με την ανοχή και την υποστήριξη όλων: ΗΠΑ, Ελλάδας, Κύπρου ακόμη και της Αιγύπτου.
Ταυτόχρονα έχουμε την δημιουργία κοινής ταξιαρχίας Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ, με πεδίο δράσης το Αιγαίο, υπό την διοίκηση του Ισραήλ. Η κοινή ταξιαρχία έχει επιθετικό κι όχι αμυντικό χαρακτήρα. Η δράση της σιωπηρά μετατρέπει το ελληνικό αμυντικό δόγμα από αμυντικό σε επιθετικό. Το σχέδιο αναγγέλθηκε από τον Τύπο, δεν συζητήθηκε, ούτε καν ψηφίστηκε στην Βουλή. Στην πράξη μεταφέρει τον τουρκο-ισραηλινό ανταγωνισμό στο Αιγαίο, μακριά από τα σύνορα του Ισραήλ δίπλα στην τουρκική ενδοχώρα. Το Ισραήλ ανοίγει ένα ακόμη μέτωπο σε βάρος της Τουρκίας πιο κοντά στα σύνορά της και χρησιμοποιεί την Ελλάδα ως πλατφόρμα προώθησης του «μεγάλου Ισραήλ».
Ακόμη και η συζήτηση περί προληπτικού πλήγματος στην Τουρκία ισοδυναμεί με ακύρωση μιας χρόνιας πολιτικής εξαγγελίας που κατέληγε στο εξής συμπέρασμα: «Δίνουμε τα κοιτάσματα μας σε ιμπεριαλισμό κι εμείς κερδίζουμε με τις πλάτες τους την αμφισβητούμενη κυριαρχία». Το έλεγαν και το ξαναέλεγαν πολιτικοί και ΜΜΕ, τόσο την Ελλάδα όσο και στην Κύπρο.
Όλα τα παραπάνω επιβεβαιώνουν ότι η ένταξη της Ελλάδας στην χάρτη παραγωγής και μεταφοράς ενέργειας:
- Δεν θα μειώσει την ενεργειακή φτώχεια που πλήττει εκατομμύρια νοικοκυριά
- Δεν θα επιφέρει δημόσια έσοδα, γιατί παραιτηθήκαμε προκαταβολικά
- Γίνεται σε βάρος των κυριαρχικών και οικονομικών μας δικαιωμάτων
- Απειλεί να την εμπλέξει την Ελλάδα και την Τουρκία στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς του Ισραήλ
- Υλοποιείται σε βάρος των δικαιωμάτων άλλων λαών και κρατώ, όπως η Παλαιστίνη και ο Λίβανος.
Στην βάση των παραπάνω επείγει να δοθεί μια απάντηση στο ερώτημα ποια είναι τα χαρακτηριστικά μιας ενεργειακής πολιτικής που θα εξυπηρετεί τα λαϊκά συμφέροντα.
Πρωταρχικό κριτήριο είναι εξάλειψη της ενεργειακής φτώχειας. Κάθε ενεργειακή πολιτική που θα συνοδεύεται έστω και από 1 νοικοκυριό με απλήρωτο λογαριασμό είναι μια ταξική και αποτυχημένη ενεργειακή πολιτική. Κατ’ επέκταση το ενεργειακό ζήτημα, εφόσον δεν αφορά αποκλειστικά και μόνον την θέση της χώρας στον κόσμο ή την οικονομία, οφείλει να γίνει υπόθεση του εργατικού και λαϊκού κινήματος.
Σε ό,τι αφορά το ενεργειακό μίγμα, τα ζητούμενα της ενεργειακής ασφάλειας, δημοκρατίας, βιωσιμότητας και κυριαρχίας εξασφαλίζει ένας ισορροπημένος συνδυασμός που θα αποτελείται από τις κάτωθι πηγές:
- 20% φ/β
- 20% α/γ
- 20% υ/η
- 20% φ.α. ή λιγνίτης. Οι εξορύξεις μπορούν να συνοδευτούν από πρόγραμμα αποκατάστασης περιοχών, όπως έχει συμβεί στην Κοζάνη, έτσι ώστε το τοπίο να επανέρχεται στην αρχική του κατάσταση.
- 20% πυρηνική ενέργεια. Λόγω σεισμικότητας της περιοχής, η Ελλάδα μπορεί να συμμετάσχει σε επενδύσεις στο εξωτερικό και να μεταφέρει την ενέργεια μέσω των διασυνδέσεων.
Ασφαλής, χωρίς επιπτώσεις ή κινδύνους λύση στο ενεργειακό ζήτημα δεν υπάρχει κι ούτε ποτέ υπήρχε. Ειδικά στον σύγχρονο ληστρικό καπιταλισμό, κάθε επιλογή έχει ρίσκα, βάρη και οφέλη. Για παράδειγμα, οι ΑΠΕ εξασφαλίζουν καθαρή ενέργεια αλλά επιβαρύνουν το εμπορικό ισοζύγιο, ο λιγνίτης επιβαρύνει το περιβάλλον αλλά έχει μηδενικό αποτύπωμα στο εμπορικό ισοζύγιο, η πυρηνική ενέργεια είναι η πιο καθαρή και ανανεώσιμη πηγή, αλλά (μέχρι στιγμής) δεν έχει βρεθεί λύση για τα απόβλητά της κοκ.
Πέρα, από άμεσα και εύκολα υλοποιήσιμα μέτρα για τον μετριασμό του προβλήματος, όπως μείωση των ΙΧ, επένδυση στις μαζικές συγκοινωνίες, φωτοβολταϊκά στις στέγες κ.α., εκ των ων ούκ άνευ προϋπόθεση για την επίλυση του ενεργειακού ζητήματος που βρίσκεται σε παροξυσμό, επειδή η ιδιωτικοποίηση το μετέτρεψε σε πεδίο άγριας κερδοσκοπίας, είναι:
- Δημόσιος χαρακτήρας των ενεργειακών κοιτασμάτων και εκμεταλλεύσεων μέσω εθνικοποίησης.
- Συνταγματική αναγόρευση της ενέργειας ως δημόσιο αγαθό με ό,τι αυτό σημαίνει (κατάργηση χρηματιστηρίου, αγορών κ.λπ.)
Όλα αυτά προϋποθέτουν την ρήξη και την έξοδο από ΕΕ και ΝΑΤΟ.
ΠΗΓΗ:www.kommon.gr