ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ - Αντιδραστική μεταρρύθμιση που βάζει τους μετανάστες σε ακόμα μεγαλύτερη ομηρία / Συνέντευξη στον «Ριζοσπάστη» του Γαβριήλ Ιωαννίδη, προέδρου της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων Ελλάδας

ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ - Αντιδραστική μεταρρύθμιση που βάζει τους μετανάστες σε ακόμα μεγαλύτερη ομηρία.

Συνέντευξη στον «Ριζοσπάστη» του Γαβριήλ Ιωαννίδη, προέδρου της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων Ελλάδας και συνεργάτη της Διατμηματικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ για τα Δικαιώματα των Μεταναστών και Προσφύγων

Ο νέος Κώδικας Μετανάστευσης, που η κυβέρνηση παρουσίασε ως «τομή» στις διαδικασίες των αδειών διαμονής, είναι σε εφαρμογή εδώ και περίπου 3 μήνες.

Για το τι σημαίνει αυτός ο Κώδικας για τους μετανάστες, τα προβλήματα που δημιουργούνται από τη δράση ισχυρών κυκλωμάτων διακίνησης φτηνού εργατικού δυναμικού που αξιοποιούν το πλαίσιο, αλλά και τα προβλήματα των εργαζομένων στις Υπηρεσίες Μετανάστευσης στις Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και στο Δημόσιο γενικότερα, ο «Ριζοσπάστης» συζητά σήμερα με τον Γαβριήλ Ιωαννίδη, πρόεδρο της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Αποκεντρωμένων Διοικήσεων Ελλάδας και συνεργάτη της Διατμηματικής Επιτροπής της ΚΕ του ΚΚΕ για τα Δικαιώματα των Μεταναστών και Προσφύγων.

* * *

- Εχουν περάσει τρεις σχεδόν μήνες από την ψήφιση της πρόσφατης τροποποίησης του Κώδικα Μετανάστευσης και έχουν εκδοθεί οι σχετικές εγκύκλιοι για την εφαρμογή του. Ποια είναι η πρώτη εικόνα από την εφαρμογή του νέου νόμου;

- Μιλάμε για τον νόμο 5275/2026 (Νόμος Πλεύρη), που τροποποίησε για άλλη μια φορά μέσα σε λίγα χρόνια τον Κώδικα Μετανάστευσης μετά από τις εκτεταμένες αλλαγές του Ν.5038/2023. Είναι ο γνωστός νόμος για την «προώθηση των πολιτικών της νόμιμης μετανάστευσης», που - ανάμεσα στα άλλα - νομιμοποίησε τη δράση των λεγόμενων Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης στη διαδικασία της μετάκλησης αλλοδαπών εργαζομένων, δηλαδή των ισχυρών κυκλωμάτων διακίνησης φτηνού εργατικού δυναμικού με όρους δουλεμπορίου. Ο νόμος διαφημίστηκε ως «τομή» στις διαδικασίες των αδειών διαμονής.

Ομως, όλες οι μεταρρυθμίσεις τα τελευταία 10 χρόνια που δημιουργήθηκε το υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (σ.σ. υπουργείο Μεταναστευτικής Πολιτικής επί ΣΥΡΙΖΑ) και οι αντι-μεταναστευτικές πολιτικές που εφαρμόστηκαν από τις τελευταίες κυβερνήσεις έχουν ως αποτέλεσμα: Οι άδειες να βγαίνουν με τεράστιες καθυστερήσεις δύο και πλέον ετών και πολλές φορές ληγμένες, μετανάστες να βρίσκονται σε ομηρία και η εκμετάλλευσή τους να είναι στην ημερήσια διάταξη. Αντί να βελτιώνεται, αυτή η κατάσταση χειροτερεύει μέρα με τη μέρα, εξαιρουμένων φυσικά των αδειών της golden visa που έχουν ημερήσια προτεραιότητα στα ραντεβού ακόμα και στην κεντρική υπηρεσία του υπουργείου!

Παρά το ότι έχουν περάσει 35 χρόνια περίπου που η Ελλάδα έχει γίνει χώρα υποδοχής μεταναστών και προσφύγων, δεν φαίνεται να έχουμε κάνει βήματα και παραμένει ένα αντεργατικό και ρατσιστικό πλαίσιο νόμων που νομιμοποιεί μορφές σύγχρονης δουλείας, όπως το παράδειγμα της Μανωλάδας.

- Ομως, η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι με τον νόμο αυτό ψηφίστηκαν ορισμένες διατάξεις για την επιτάχυνση και απλοποίηση των διαδικασιών, προβλέφθηκαν σύντομες προθεσμίες κ.λπ.

- Για τις τεράστιες καθυστερήσεις στην έκδοση αδειών διαμονής, με τον νόμο αυτό αναγνωρίστηκε το αδιέξοδο και νομοθετήθηκε το αυτονόητο: Οτι δηλαδή δεν θα χορηγούνται από εδώ και εμπρός ληγμένες άδειες, αλλά με τουλάχιστον διετή διάρκεια! Για το αδιέξοδο αυτό πολλές φορές έχουμε προειδοποιήσει σαν εργαζόμενοι μέσα από τα πρωτοβάθμια σωματεία μας και την Ομοσπονδία.

Ο νέος νόμος έρχεται εκ των υστέρων να λύσει το μεγάλο πρόβλημα της έκδοσης ληγμένων αδειών, όπως και το ζήτημα των ανανεώσεων, προβλέποντας 5ετή και όχι 3ετή διάρκεια των αδειών σε διάφορες κατηγορίες. Ομως, αυτό από μόνο του δεν είναι αρκετό και δεν θα λύσει άμεσα το πρόβλημα των μεγάλων καθυστερήσεων, με δεδομένη την υποστελέχωση. Αλλωστε, η χωρική ανακατανομή των αιτήσεων, που ψηφίστηκε, θα δημιουργήσει περισσότερα γραφειοκρατικά προβλήματα από αυτά που θα επιλύσει.

Τα πάνω από 100 είδη αδειών διαμονής αρχικής χορήγησης και ανανεώσεων και οι υποκατηγορίες που περιλαμβάνουν, έχουν δημιουργήσει ένα δαιδαλώδες πλέγμα νομοθεσίας και ανάγκης συνεργιών, ελέγχων και ηλεκτρονικής διαλειτουργικότητας με άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου, αλλά και του ιδιωτικού τομέα που είτε δεν υπάρχει, είτε δεν λειτουργεί ικανοποιητικά. Η αυξανομένη ανάγκη προσωπικού εποχιακά στις τουριστικές περιοχές, στην οικοδομή, για εργάτες γης κ.τ.λ., δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας και οι προθεσμίες που θέτει ο νόμος με την απειλή πειθαρχικών ευθυνών στους υπαλλήλους, δημιουργούν ένα αρνητικό εργασιακό περιβάλλον.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ένας υπάλληλος (σε πολλές περιπτώσεις ανά νομούς) θα πρέπει να διεκπεραιώσει εκατοντάδες αιτήσεις μετάκλησης και εγκρίσεις θεώρησης εισόδου σε λίγες μόνο μέρες!!! Οι απειλές, οι μηνύσεις και η καθημερινή αγανάκτηση που καταλήγει σε εμάς, ως συνέπεια της ασκούμενης πολιτικής, γίνεται κανονικότητα. Η έλλειψη μόνιμων υπαλλήλων σε πρεσβείες και προξενεία είναι σε τραγική κατάσταση. Γι' αυτό, άλλωστε, ακόμα και η εφαρμογή των δουλεμπορικών διακρατικών συμφωνιών δεν προχωρά και έστρωσαν το έδαφος για τη νόμιμη διαμεσολάβηση των λεγόμενων Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης, δηλαδή τα δουλεμπορικά γραφεία.

Οι εργολάβοι τρίβουν τα χέρια τους με τα κέρδη εκατομμυρίων απομυζώντας ζεστό δημόσιο χρήμα

- Ποια είναι η αιτία γι' αυτή την κατάσταση;

- Πρέπει να αναρωτηθούμε: Πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο, ενώ το 2014, 2015, 2016 χωρίς ηλεκτρονική κατάθεση, χωρίς τα νέα υπολογιστικά συστήματα που θεωρητικά εκσυγχρόνισαν τη διαδικασία, χωρίς ηλεκτρονικά ραντεβού, χωρίς ιδιωτικά βιομετρικά, χωρίς τα εκατομμύρια που έχουν σπαταληθεί, μπορούσαμε να δίνουμε άδειες αυθημερόν ή την επόμενη ημέρα; Γιατί οι υπηρεσίες μετανάστευσης βαθμολογήθηκαν ως οι χειρότερες στο Δημόσιο;

Η απάντηση βρίσκεται:

1ον: Στην έλλειψη επαρκούς στελέχωσης, στη φυγή εργαζομένων μέσω κινητικότητας και έλλειψης κινήτρων, εντοπιότητα, νησιωτικότητα κ.λπ. και την απαξίωση της κυβέρνησης να ενισχύσει άμεσα τις Διευθύνσεις και τα τμήματα Αλλοδαπών και Μετανάστευσης (ΔΑΜ) και να επιλύσει τα ζητήματα όπως θα έπρεπε. Εξυπηρετούνται 1 εκατ. άνθρωποι περίπου, με 400-450 περίπου μόνιμους εργαζόμενους και πολλοί εξ αυτών με παράλληλα καθήκοντα (110 εργαζόμενοι στην Αττική, που εξυπηρετεί το 50% πανελλαδικά!), 150 συμβασιούχους ΕΕΤΑΑ (65 στην Αττική) που βρίσκονται με την αγωνία της ετήσιας ανανέωσης εδώ και 7 χρόνια και πολλούς εργαζόμενους με τα διετή προγράμματα ΔΥΠΑ '55-'67 που βρίσκονται και αυτοί στα πρόθυρα της απόλυσης, με παρατάσεις με ασφαλιστικά μέτρα και συνεχή αγωνία, δεν μπορεί κανείς λογικός άνθρωπος να προσδοκά κάτι διαφορετικό. Εχοντας το πανευρωπαϊκό ρεκόρ υποστελέχωσης και αναλογίας προσωπικού και εξυπηρετούμενων πολιτών.

2ον: Στο ότι αυτή η τραγική πραγματικότητα προβάλλεται και αξιοποιείται, για ιδιωτικοποιήσεις και εκχωρήσεις αρμοδιοτήτων με στόχο να διεισδύσουν γρήγορα ιδιώτες εργολάβοι και να ενισχυθεί η κερδοφορία διαφόρων επιχειρηματικών ομίλων. Οι εργολάβοι τρίβουν τα χέρια τους με τα κέρδη εκατομμυρίων που παίρνουν απομυζώντας ζεστό δημόσιο χρήμα, για να «καλύψουν» βασικές λειτουργίες, όπως η ιδιωτικοποίηση της λήψης των βιομετρικών δεδομένων στις Διευθύνσεις Αλλοδαπών και Μετανάστευσης στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη (4 ιδιωτικά κέντρα λήψης, 3 στην Αττική και 1 στη Θεσσαλονίκη), η τεχνική υποστήριξη και αναβάθμιση των πληροφοριακών συστημάτων κεντρικά στο υπουργείο Μετανάστευσης και στις 7 Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, η ψηφιοποίηση των αρχείων, η στέγαση πολλές φορές σε ακατάλληλα κτίρια με πανάκριβα πολυετή μισθώματα σε ιδιώτες και εταιρείες, η εκχώρηση σε ιδιωτικά συνεργεία καθαρισμού, συντήρησης και φύλαξης (security) κ.λπ.

Οι ψηφιακές διαδικασίες μόνιμη πηγή εντατικοποίησης για τους υπαλλήλους και εφιάλτης για τους μετανάστες

- Δεν έχουν γίνει ορισμένα βήματα βελτίωσης τα τελευταία χρόνια;

- Για να αντιληφθεί κανείς το μέγεθος της υποκρισίας στην ασκούμενη πολιτική, αρκεί να αναφερθούν ορισμένα παραδείγματα:

1) Παρά την κυβερνητική προπαγάνδα για τα νέα ψηφιακά βήματα στις Υπηρεσίες Μετανάστευσης και την ηλεκτρονική κατάθεση, η ταχύτητα ίντερνετ στις υπηρεσίες είναι μόλις 50-100 Mbps, δηλαδή κατώτερη και από την απλή οικιακή χρήση! Με αυτή την ταχύτητα, οι υπηρεσίες πρέπει να διεκπεραιώνουν χιλιάδες αποκλειστικά ψηφιακά υποβαλλόμενα αιτήματα, να κατεβάζουν και να αποθηκεύουν αμέτρητα έγγραφα, να απαντούν σε χιλιάδες ηλεκτρονικά μηνύματα που έχουν ουσιαστικό ρόλο, να διαλειτουργούν ψηφιακά με άλλες κρατικές υπηρεσίες (π.χ. αστυνομία) κ.ά.

Τελικά, οι νέες ψηφιακές διαδικασίες έχουν καταλήξει να είναι μια μόνιμη πηγή εντατικοποίησης για τους υπαλλήλους των υπηρεσιών και ένας τεράστιος εφιάλτης για τους μετανάστες, οι οποίοι αδυνατούν να ανταποκριθούν και αναγκάζονται να απευθύνονται σε δικηγόρους ή άλλα «ειδικά» γραφεία, με μεγάλο κόστος (300-500 ευρώ είναι η μέση ταρίφα και μπορεί να φτάσει και τα 1.500 ευρώ για την έκδοση ή ανανέωση άδειας διαμονής έως και την παραλαβή, καθώς μπορεί να χρειαστούν επιπρόσθετα και πληρεξούσια σε συμβολαιογράφο και αμοιβή σε λογιστές...) και συχνά πέφτοντας θύματα διαφόρων κυκλωμάτων. Αλλο τρανταχτό παράδειγμα κόστους είναι τα μικρά νησιά: Οι εργαζόμενοι μετανάστες, που έχουν αυξηθεί λόγω τουρισμού εποχιακά, αναγκάζονται να κάνουν πολυήμερα ταξίδια - συχνά ολόκληρη Οδύσσεια, με ενδιάμεσους σταθμούς και ανταποκρίσεις - στα μεγαλύτερα νησιά που έχουν βιομετρική λήψη, π.χ. όλες οι Κυκλάδες πρέπει να πάνε στη Σύρο μέσω Πειραιά ή στα Δωδεκάνησα στη Ρόδο κ.τ.λ.

2) Η πολυδιαφημισμένη ψηφιοποίηση των αρχείων στις Υπηρεσίες Μετανάστευσης δεν έγινε με κριτήριο την αποτελεσματική λειτουργία των υπηρεσιών και σύμφωνα με τις προτάσεις των εργαζομένων, αλλά με γνώμονα τα κέρδη των εργολάβων. Χιλιάδες «άχρηστα» αρχεία ψηφιοποιήθηκαν, όπως οι εργαζόμενοι είχαμε εξηγήσει και τελικά ομολογήθηκε με τον Ν. 5275/2026, που προβλέπει τώρα την καταστροφή τους μετά από την ολοκλήρωση της ψηφιοποίησής τους!

Ομηρία για χιλιάδες μετανάστες αλλά golden visa για τους ξένους επενδυτές

- Η κυβέρνηση της ΝΔ ισχυρίζεται ότι ασκεί μια «δίκαιη αλλά αυστηρή» πολιτική στη μετανάστευση και εστιάζει στην αντιμετώπιση της λεγόμενης «παράνομης μετανάστευσης». Τι γίνεται, όμως, με τους μετανάστες εργαζόμενους «χωρίς χαρτιά»;

- Υπάρχουν χιλιάδες άνθρωποι που ζουν και εργάζονται στη χώρα μας για αρκετά χρόνια και έχουν μείνει χωρίς χαρτιά, είτε οι αιτήσεις τους για άδεια διαμονής πρόκειται να απορριφθούν. Ο βασικός λόγος είναι η αδυναμία απόδειξης των αυστηρών προϋποθέσεων σε ορισμένες κατηγορίες αδειών διαμονής (π.χ. άδεια διαμονής για εξαιρετικούς λόγους), είτε έπεσαν θύματα επιτήδειων, είτε γιατί δεν μπόρεσαν έγκαιρα να ξεπεράσουν διάφορες γραφειοκρατικές προϋποθέσεις. Παρά τις προβλέψεις του νέου νόμου για τις «άδειες διαμονής δεύτερης ευκαιρίας», τελικά αυτή η διαδικασία νομιμοποίησης αφορά ελάχιστο αριθμό μεταναστών εργαζομένων και είναι κολοβή, όπως επιβεβαιώνεται και από τις σχετικές εγκυκλίους του υπουργείου. Μεγάλο πρόβλημα εκτιμώ ότι θα προκαλέσει η νέα θέσπιση του επιτρεπόμενου χρόνου ανεργίας μόνο για έξι μήνες. Μια νέα βόμβα θα δημιουργηθεί τα επόμενα χρόνια, οδηγώντας στην απέλαση π.χ. ενός οικογενειάρχη εργαζόμενου που έχασε τη δουλειά του, αλλά η οικογένειά του θα παραμένει στην Ελλάδα.

Είναι φανερός ο ταξικός διαχωρισμός: Από τη μια μεριά ομηρία χιλιάδων μεταναστών που ζουν και εργάζονται στη χώρα μας για χρόνια ή φράχτες και δομές - φυλακές για τους κατατρεγμένους των ιμπεριαλιστικών πολέμων, και από την άλλη οι αιτήσεις golden visa και τα μέλη της οικογένειας των επενδυτών που συνεχίζουν να αυξάνονται, και οι πολυδιαφημισμένες εξαγγελίες της κυβέρνησης «...προκειμένου να μειωθεί η γραφειοκρατία και να γίνει το πλαίσιο πιο διαφανές, ενιαίο και λειτουργικό για επενδυτές...».

- Ομως, η κυβέρνηση λέει ότι ενισχύει τη «νόμιμη μετανάστευση» για τα αναγκαία εργατικά χέρια που λείπουν και για την τόνωση της ελληνικής οικονομίας, κυρίως μέσω της διαδικασίας της μετάκλησης.

- Η διαδικασία της μετάκλησης, ιδιαίτερα μετά τον νέο νόμο που νομιμοποιεί τη δράση των δουλεμπορικών γραφείων, ωφελεί μόνο τους μεγάλους εργοδότες. Η πείρα που έχουμε όλα τα προηγούμενα χρόνια είναι αποκαλυπτική. Η απουσία ελεγκτικών μηχανισμών για το πού στεγάζονται οι εργαζόμενοι, αν πληρώνονται, αν έχουν ιατρική κάλυψη και η παρακολούθηση αν τηρείται η εργατική νομοθεσία, δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για άγρια εκμετάλλευση από εργοδότες που ζητούν φτηνά εργατικά χέρια χωρίς πολλά δικαιώματα. Τα αποκαλυπτικά δημοσιεύματα από τα κάθε λογής κυκλώματα που ευδοκιμούν (π.χ. Κρήτη), διακίνησης και εκμετάλλευσης ξένων εργατών με παρακράτηση διαβατηρίων και 10.000 ευρώ ετήσια ταρίφα, είναι η κορυφή μόνο του παγόβουνου.

Τι διεκδικούν οι εργαζόμενοι

- Ποιες είναι οι διεκδικήσεις των εργαζομένων στις Υπηρεσίες Μετανάστευσης;

- Η υποστελέχωση στις 7 Αποκεντρωμένες Διοικήσεις και στο Δημόσιο γενικότερα συνεχώς οξύνεται, αφού οι προσλήψεις που γίνονται είναι μηδενικές έως ελάχιστες και ο προγραμματισμός των επόμενων ετών είναι προδιαγεγραμμένος και δεν καλύπτει ούτε τις επερχόμενες συνταξιοδοτήσεις. Η εντατικοποίηση και τα λεγόμενα «παράλληλα καθήκοντα» πολλαπλασιάζονται και ενσωματώνονται στη βασική στοχοθεσία, με τη δαμόκλειο σπάθη του νέου Πειθαρχικού Δικαίου για όσους δεν θα συμμορφώνονται... Οι 56 Διευθύνσεις και τα τμήματα Αλλοδαπών και Μετανάστευσης που βρίσκονται σε όλους τους νομούς της χώρας, είναι μια πολύ χαρακτηριστική περίπτωση.

Η φιλοσοφία των ημίμετρων και η άρνηση των μόνιμων προσλήψεων, όπως και οι αντιμεταναστευτικές πολιτικές, είναι σίγουρο ότι θα συνεχίσουν τον φαύλο κύκλο των προβλημάτων στην επονομαζόμενη «νόμιμη μετανάστευση» και τις πολύπαθες Διευθύνσεις Αλλοδαπών και Μετανάστευσης των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Για εμάς τους εργαζόμενους είναι σπουδαίο να βοηθάμε όλους τους μετανάστες, να τους απλώνουμε το χέρι, να τους ενημερώνουμε για τις διοικητικές διαδικασίες και να δείχνουμε πολύπλευρα την αλληλεγγύη μας και την κατανόηση στα πάρα πολλά προβλήματα που αντιμετωπίζουν (γλώσσα, γραφειοκρατία κ.τ.λ.). Είμαστε η πρώτη εικόνα όταν έρχονται σε επαφή με δημόσιες υπηρεσίες και ο ρόλος μας επιβάλλεται να είναι πολλαπλός.

Απέναντι σε όλη αυτή την κατάσταση, το ελάχιστο που πρέπει να γίνει και παλεύουμε μέσα από τα ταξικά συνδικάτα μας είναι:

Να μονιμοποιηθούν όλοι οι εργαζόμενοι συμβασιούχοι μέσω της ΕΕΤΑΑ που εργάζονται εδώ και 7 χρόνια στις ΔΑΜ. Παραμονή όλων των εργαζομένων με τα προγράμματα ΔΥΠΑ 55-67 (πρώην ΟΑΕΔ) μέχρι τη συνταξιοδότησή τους.

Κάθε αναγκαία διοικητική ενέργεια σε όλα τα επίπεδα, ώστε να δρομολογηθούν οι διαδικασίες για τη στελέχωση των υπηρεσιών με πρόσληψη μόνιμου προσωπικού.

Απλοποίηση των διαδικασιών χορήγησης αδειών διαμονής, ώστε να σταματήσει η εκμετάλλευση των μεταναστών από κάθε είδους «ειδικούς» και «ειδικά γραφεία» με εξοντωτικό κόστος.

ΠΗΓΗ: https://www.rizospastis.gr/page.do?publDate=7/5/26&id=20613&pageNo=18