Το ποντιακό θέατρο και το θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο (γράφει η Παρθένα Τσοκτουρίδου)
Το ποντιακό θέατρο και το θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο:
Το ποντιακό θέατρο αποτελεί μια σημαντική μορφή πολιτιστικής έκφρασης που συνδέεται άμεσα με την ιστορία, την παράδοση και την ταυτότητα των Ποντίων. Μέσα από τις παραστάσεις του μεταφέρονται μνήμες, αξίες και εμπειρίες ενός λαού που προσπαθεί να διατηρήσει ζωντανή την πολιτιστική του κληρονομιά.
Στη σύγχρονη εποχή, όμως, παρατηρούνται αλλαγές στον τρόπο παρουσίασης του ποντιακού θεάτρου. Σε ορισμένες περιπτώσεις, το ύφος γίνεται πιο σύγχρονο ή πιο θεαματικό, με στόχο την ψυχαγωγία και την προσέλκυση μεγαλύτερου κοινού. Αυτή η εξέλιξη οδηγεί σε έναν προβληματισμό σχετικά με το αν διατηρείται η αυθεντικότητα της ποντιακής θεατρικής παράδοσης ή αν αλλοιώνεται ο αρχικός της χαρακτήρας.
Η άποψη ότι το ποντιακό θέατρο πρέπει να διατηρεί την αυθεντικότητά του στηρίζεται στην ανάγκη προστασίας της πολιτιστικής μνήμης και της ιστορικής συνέχειας. Η γλώσσα, τα ήθη, τα θέματα και η γενικότερη αισθητική του θεάτρου αποτελούν στοιχεία που συνθέτουν την ταυτότητά του και δεν πρέπει να χάνουν τη σημασία τους μέσα σε υπερβολικές προσαρμογές.
Ωστόσο, είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί ότι συχνά δημιουργείται σύγχυση ανάμεσα στο ποντιακό θέατρο και στο θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο, κάτι που μπορεί να λειτουργήσει ως «παγίδα» κατανόησης. Το ποντιακό θέατρο αφορά κυρίως το περιεχόμενο και την πολιτιστική ταυτότητα των έργων, ενώ το θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο σχετίζεται κυρίως με τη γλώσσα στην οποία παίζονται τα έργα, ανεξάρτητα από το θέμα τους. Έτσι, δεν ταυτίζονται πάντα αυτές οι δύο έννοιες, παρόλο που συχνά συνυπάρχουν.
Συμπερασματικά, η σωστή κατανόηση αυτής της διάκρισης βοηθά ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες και λανθασμένες προσδοκίες από το κοινό. Το ποντιακό θέατρο μπορεί να παραμείνει ζωντανό και ουσιαστικό μόνο όταν διατηρεί την αυθεντικότητά του, ενώ παράλληλα γίνεται σαφές τι σημαίνει κάθε μορφή θεατρικής έκφρασης στην ποντιακή παράδοση.
Άρα: Το ποντιακό θέατρο αποτελεί ζωντανή έκφραση της ιστορίας και της πολιτιστικής ταυτότητας των Ποντίων, ενώ το θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο αφορά κυρίως τη γλωσσική του μορφή. Η σύγχυση ανάμεσα στις δύο έννοιες μπορεί να οδηγήσει σε παρερμηνείες και λανθασμένες προσδοκίες από το κοινό, γι’ αυτό και χρειάζεται σαφής διάκριση.
Τελικά, η ουσία βρίσκεται στη διατήρηση της αυθεντικότητας και του σεβασμού προς την παράδοση, παράλληλα με τη σωστή κατανόηση των διαφορετικών μορφών θεατρικής έκφρασης.
Επομένως, σε τέτοιου είδους φεστιβάλ πρέπει να προσέχουμε πρώτα απ’ όλα τη σαφήνεια του περιεχομένου και της παρουσίασης, ώστε το κοινό να ξέρει τι ακριβώς θα παρακολουθήσει: αν πρόκειται για ποντιακό θέατρο με θεματολογία από την παράδοση και την ιστορία των Ποντίων ή για θέατρο στην ποντιακή διάλεκτο που εστιάζει κυρίως στη γλώσσα.
Παράλληλα, χρειάζεται να διασφαλίζεται ο σεβασμός προς την πολιτιστική ταυτότητα, ώστε να μην αλλοιώνεται η αυθεντικότητα της παράδοσης μέσα από υπερβολικές προσαρμογές ή παρερμηνείες. Η σωστή ενημέρωση του κοινού είναι απαραίτητη, για να αποφεύγονται λανθασμένες προσδοκίες και η λεγόμενη «παγίδα» της σύγχυσης των δύο εννοιών.
Τέλος, σε κάθε φεστιβάλ απαιτείται καλή οργάνωση, σεβασμός στους συμμετέχοντες και στο κοινό, καθώς και ισορροπία ανάμεσα στη διατήρηση της παράδοσης και στη σύγχρονη καλλιτεχνική έκφραση. Έτσι, το φεστιβάλ μπορεί να είναι ταυτόχρονα αυθεντικό, κατανοητό και ουσιαστικό.
Παρθένα Τσοκτουρίδου