ΠΟΛΛΑΠΛΟ ΒΙΒΛΙΟ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ - ΜΕ  ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ  «ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑ» ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΕΠΙΛΟΓΗ  ΣΤΙΣ  ΣΧΟΛΙΚΕΣ  ΜΟΝΑΔΕΣ… (Γράφει ο δάσκαλος Βαγγέλης Χατζηαλεξίου)

ΠΟΛΛΑΠΛΟ  ΒΙΒΛΙΟ  ΚΑΙ  ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ  ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ – ΜΕ  ΑΦΟΡΜΗ  ΤΗΝ  «ΚΑΤΕΠΕΙΓΟΥΣΑ» ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΕΠΙΛΟΓΗ  ΣΤΙΣ  ΣΧΟΛΙΚΕΣ  ΜΟΝΑΔΕΣ…

Σε όλα τα σχολεία της χώρας καλούνται οι εκπαιδευτικοί  να επιλέξουν, σε ένα ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, βιβλία από το ψηφιακό αποθετήριο του «πολλαπλού βιβλίου» σε συνεδριάσεις συλλόγου διδασκόντων . Οι διευθυντές-τριες και προϊστάμενοι-νες σχολικών μονάδων, ως «θεματοθέτες» και «νηματοθέτες», καλούν σε «ετοιμότητα» τους συλλόγους διδασκόντων.

Η «ετοιμότητα» αναφέρεται  στην ίδια την διαδικασία και  στην εμβάθυνση επί του θέματος και έτσι πρέπει να «αναγνωστεί - ερμηνευτεί».

Πολλά έχουν γραφτεί και ειπωθεί, το τελευταίο ειδικά διάστημα, για το θέμα.

Κάποιες επισημάνσεις απαραίτητες για αρχή…

Το σχολείο δεν είναι ένας «ουδέτερος» χώρος και δεν λειτουργεί  στο «κενό». Το εκπαιδευτικό σύστημα ως υποσύστημα μιας ευρύτερης πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής δομής καθορίζει το πλαίσιο και θέτει σκοπούς και στόχους…(το πολλαπλό βιβλίο ως μέρος της συνολικότερης  εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και της εκπαιδευτικής πολιτικής).

Η ολιστική δομητική προσέγγιση είναι απαραίτητη γιατί δεν εξετάζει μεμονωμένα τα μέρη που αποτελούν – συνθέτουν το «όλον» και στη συνέχεια απλώς τα αθροίζει για να σχηματίσει τη «μεγάλη εικόνα», αλλά εξετάζει το πλέγμα των μερών μέσα από το οποίο αναδύονται και εμφανίζονται νέες  ιδιότητες ,νέα χαρακτηριστικά και στοιχεία…(το πολλαπλό βιβλίο ως μέρος της συνολικότερης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και της εκπαιδευτικής πολιτικής).

Το πολλαπλό βιβλίο δεν είναι καινοτομία, από το 1907 έως το 1970 και  αργότερα που επιχειρήθηκε  ξανά, το 1997 έως το 2000,την ίδια ιδέα την συναντάμε συχνά… Το πολλαπλό βιβλίο θα είναι τελικά «ένα» για κάθε γνωστικό αντικείμενο, όλα όσα είναι προς επιλογή έχουν εγκριθεί αφού καλύπτουν τις προδιαγραφές που θέτουν τα προγράμματα σπουδών , τα αναλυτικά προγράμματα σπουδών με συγκεκριμένα προσδοκώμενα μαθησιακά αποτελέσματα(τα Π.Σ ,τα Α.Π.Σ και Μ.Π.Α είναι η ουσία)… Το πολλαπλό βιβλίο θα είναι «ένα» λοιπόν, αλλά ενδεχομένως διαφορετικό ανά σχολική μονάδα με το υποστηρικτικό ψηφιακό του υλικό το καθένα…(το πολλαπλό βιβλίο ως μέρος της συνολικότερης εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης και της εκπαιδευτικής πολιτικής).

Όλα τα προηγούμενα είναι αναγκαία για να δοθεί  στη συνέχεια μια ιστορική «παραβολή» που μπορεί να θεωρηθεί «παράδοξη», αλλά αποκαλύπτει την πορεία του εκπαιδευτικού συστήματος  και την εκπαιδευτική πολιτική στην Ελλάδα με τις όποιες αντιστοιχίες και παραλληλισμούς με άλλα εκπαιδευτικά συστήματα και εκπαιδευτικές πολιτικές άλλων χωρών…

Ξεκινώντας, λοιπόν, από τη μεταπολεμική περίοδο της λεγόμενης ανάταξης και το 1964 που δημιουργήθηκε το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Π.Ι) ως θεματοφύλακας και εγγυητής της δημόσιας και δωρεάν παιδείας, με πρωτεργάτη τον Ε. Παπανούτσο, με τη μορφή μιας αποκεντρωμένης δημόσιας δομής-αρχής που καταργήθηκε με τη δικτατορία και επανήλθε το 1985 (μετά το θάνατό του το 1982) διολισθαίνοντας σιγά-σιγά  σε ένα γραφειοκρατικό μηχανισμό εναρμονισμένο με τα Υπουργεία Παιδείας ,αλλά διατηρώντας τον αυστηρά δημόσιο χαρακτήρα του. Ακολούθησαν αλλαγές μέσα από το Π.Ι όπως κι ο θεσμός της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και η δημιουργία των πρώτων κέντρων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης (Κ.Π.Ε) στη δεκαετία του ¨90,αλλά και οι αποχωρήσεις  των πρώτων οραματιστών –εκπαιδευτικών που στελέχωσαν τα πρώτα Κ.Π.Ε ,στα τέλη περίπου της ίδιας δεκαετίας, όταν αντιλήφθηκαν  τη στροφή των δομών αυτών σε κατευθύνσεις άλλες προς το αρχικό όραμα. Εκείνη την εποχή, 1997-2000,έχουμε ξανά την πρόταση για το πολλαπλό βιβλίο και την ιδέα της ευέλικτης ζώνης (Ε.Ζ –σχέδια εργασίας , μέθοδο project), τις πρώτες αναφορές στη διαθεματικότητα και  διεπιστημονικότητα ,τον «εκσυγχρονισμό» ως νέο όρο και τις οδηγίες ΟΟΣΑ- Ε.Ε και για την εκπαίδευση. Το συνδικαλιστικό κίνημα με τους συσχετισμούς  δυνάμεων ψάχνοντας κάθε φορά τη συνισταμένη διέβλεψε την πορεία των πραγμάτων και δημιούργησε δικές του δομές το Ι.Π.Ε.Μ η Δ.Ο.Ε και το Κ.Ε.Μ.Ε.Τ.Ε  η Ο.Λ.Μ.Ε . Το πολλαπλό βιβλίο δεν προχώρησε και φτάνουμε στο 2011-2012 που το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο που προφανώς δεν επαρκούσε για αυτό που ερχόταν, καταργείται. Δημιουργείται το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π) που είχε και έχει κομβικό ρόλο στις εξελίξεις. Εδώ ,ο Α. Δημαράς είναι ο πρώτος πρόεδρος του Ι.Ε.Π που άρχισε να λειτουργεί επίσημα από το  φεβρουάριο  του 2012 ως Ν.Π.Ι.Δ (όπως προκύπτει από τον ιδρυτικό νόμο του 2011) με εμφανέστατη στροφή σε σχέση με αυτό που ίσχυε για το Π.Ι, αφού και το αρκτικόλεξο το μαρτυρά, αλλά και η νομική του υπόσταση. Ο Α. Δημαράς δυστυχώς πεθαίνει το καλοκαίρι του 2012 και η συνέχεια του Ι.Ε.Π  είναι γνωστή με συνεχείς  παραιτήσεις  και καταγγελίες από πρόσωπα που πέρασαν και υπηρέτησαν το μηχανισμό, ο οποίος εξαρχής σχεδιάστηκε έτσι και δεν διολίσθησε όπως είχε συμβεί με το Π.Ι.Η εκπαιδευτική πολιτική ξεδιπλώνει επιθετικά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, το «νέο» σχολείο της «αγοράς» έρχεται και μάλιστα μέσα στο γενικευμένο ψηφιακό μετασχηματισμό με την αποσύνδεση από τον αναλογικό φυσικό κόσμο και με μέσο την αξιολόγηση κάθε μορφής.

Σε όλη αυτή τη διαδρομή μέσα σε αυτή την ιστορική «παραβολή» σημειώθηκαν μικρές ή μεγάλες μεταρρυθμίσεις - αλλαγές, μεγάλες κινητοποιήσεις και αντιδράσεις , απεργίες, συμβάντα και γεγονότα ,σημεία αναφοράς για την ιστορία της εκπαίδευσης  και γενικότερα για την ιστορία του τόπου μας.

Η αναφορά  στις  δύο  εμβληματικές μορφές στο χώρο της εκπαίδευσης δεν είναι τυχαία , οι τίτλοι  των  βιβλίων του Ε. Παπανούτσου «Αγώνες και Αγωνία για την Παιδεία» και του Α. Δημαρά «Η Μεταρρύθμιση Που Δεν Έγινε» είναι  χαρακτηριστικοί  και αποκαλυπτικοί για να μην αναφερθούμε και σε παλαιότερους που είχαν εμπλακεί σε θέσεις εξουσίας (όπως ο Δ. Γληνός) και βίωσαν την πικρία, την απογοήτευση και την ματαίωση .                                                               Άλλοι και άλλες  ριζοσπαστικοποιήθηκαν . άλλοι και άλλες όχι , είτε υπηρέτησαν την εκπαιδευτική πολιτική  είτε όχι , η κλασική μόνιμη επωδός είναι πως η υπερδομή του συστήματος αυτονομείται  και αναπαράγεται πολλές φορές  πέρα από τις επιθυμίες και τη βούληση των υποκειμένων που δρουν (η δομή και η λειτουργία και το σχολείο ως ιδεολογικός μηχανισμός αναπαραγωγής  της κυρίαρχης κάθε φορά ιδεολογίας) και πως το ερώτημα (που έχει σχέση με το θέμα μας): «ποιο σχολείο θέλουμε ;» είναι έωλο αν δεν συμπληρωθεί και δεν διατυπωθεί  ως εξής: «ποιο σχολείο, για ποια κοινωνία;»

Τώρα, είμαστε έτοιμοι-ες να επιλέξουμε ή μάλλον όχι;

Βαγγέλης  Χατζηαλεξίου (Δάσκαλος Π.Ε 70)