Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ (γράφει ο Μάνος Γαβριηλίδης)
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΕΠΑΝΑΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ
Κοιτάζουμε τις εικόνες από το ορυχείο Μαυροπηγής. Τρεις γιγαντιαίοι εκσκαφείς εξαφανίζονται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Τις δεκαετίες του '60 και του '70, η Αθήνα έχανε ένα ένα τα νεοκλασικά της. Κτίρια που είχαν επιζήσει από πολέμους και κατοχές δεν άντεξαν μπροστά στη μπουλντόζα της αντιπαροχής. Έπεφταν τη νύχτα, βιαστικά. Το ίδιο έγινε στην Κοζάνη και σε όλη τη Δυτική Μακεδονία, όπου τα αρχοντικά και τα κτίρια τοπικής αρχιτεκτονικής γκρεμίζονταν για να δώσουν τη θέση τους σε κακής αισθητικής πολυκατοικίες αντιπαροχής, χωρίς να υπολογίζουν την ιστορική και αισθητική τους αξία.
Δεν μας κάνει εντύπωση, οι ίδιοι άνθρωποι και οι ίδιες πολιτικές και τότε και τώρα, έχουν ήδη αποδείξει ότι δεν τους δυσκολεύει η καταστροφή.
Σήμερα η ίδια λογική εφαρμόζεται στη Δυτική Μακεδονία, με πρόσχημα όχι πια την «ανάπτυξη» αλλά την «πράσινη μετάβαση». Αυτό που συντελείται είναι η βιαστική, σκόπιμη, μη αναστρέψιμη καταστροφή υποδομών που αντιπροσωπεύουν τη νεότερη ιστορία αυτού του τόπου. Οι εκσκαφείς που δεν υπάρχουν πλέον, οι πύργοι ψύξης που ετοιμάζονται να πέσουν δεν είναι απλά παλιά μηχανήματα και άχρηστα κτίρια. Είναι η μνήμη χιλιάδων εργαζομένων και οικογενειών. Και ενώ αυτά γκρεμίζονται, τα βουνά και οι πεδιάδες της περιοχής σκεπάζονται με ανεμογεννήτριες και φωτοβολταϊκά. Το τοπίο αλλοιώνεται μόνιμα και η βιοποικιλότητα πλήττεται.
Η περιοχή που για δεκαετίες ήταν το ενεργειακό θυσιαστήριο της χώρας, ξαναθυσιάζεται, απλώς με διαφορετική τεχνολογία και για υπέρ άλλων ωφελούμενους.
Δεν μπαίνω, αυτή τη στιγμή, στη συζήτηση για το λιγνίτη, προέχει να σώσουμε την ιστορία μας από τη λήθη που κάποιοι θέλουν να μας επιβάλουν.
Ο παρονομαστής είναι πάντα ο ίδιος: τα κέρδη των λίγων. Κάποιοι αποφασίζουν, κάποιοι κερδίζουν, και η κοινωνία πληρώνει — με το πορτοφόλι της, ή ζώντας σε ένα περιβάλλον που δεν της αξίζει, είτε αστικό είτε φυσικό.
Στην υπόλοιπη Ευρώπη, αντίστοιχες βιομηχανικές υποδομές αναδεικνύονται και αξιοποιούνται — ως μουσεία, τουριστικοί προορισμοί, χώροι πολιτισμού. Το Ruhr της Γερμανίας, τα ανθρακωρυχεία του Βελγίου, οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις της Πολωνίας έγιναν μνημεία UNESCO και πόλοι ανάπτυξης. Εδώ τα ανατινάζουμε.
Πριν από πενήντα - εξήντα χρόνια ως κοινωνία, ίσως να μην είμασταν σε θέση να κατανοήσουμε τις συνέπειες του αφανισμού των κτιρίων ιστορικής αξίας, σήμερα όμως μπορούμε και να το κατανοήσουμε και να το αποτρέψουμε.
Οι πύργοι ψύξης δεν έχουν πέσει ακόμα, πρέπει να τους σώσουμε. Οι επόμενες γενιές δεν μας θα μας το συγχωρέσουν αν επιτρέψουμε την καταστροφή τους, όπως δεν συγχωρέσαμε κι εμείς αυτούς που γκρέμισαν τα αρχοντικά και τα νεοκλασικά μας.