Ποιος θα υπερασπιστεί τη Βιομηχανική Κληρονομιά της Δυτικής Μακεδονίας; (του Δρ Νέστορα Κολοβού)

Η Δυτική Μακεδονία δεν έχασε μόνο εργοστάσια και ορυχεία. Κινδυνεύει να χάσει και τη μνήμη της.

Οι γιγαντιαίοι εκσκαφείς, οι ταινιόδρομοι, οι αποθέτες, τα ορυχεία και οι Ατμοηλεκτρικοί Σταθμοί δεν είναι απλώς παλιοσίδερα που πρέπει να εξαφανιστούν. Είναι η ιστορία ενός τόπου που για δεκαετίες ηλεκτροδότησε την Ελλάδα. Είναι τα σύμβολα της εργασίας χιλιάδων ανθρώπων. Είναι η βιομηχανική ταυτότητα μιας ολόκληρης περιφέρειας.

Γι' αυτό το ερώτημα προς την Περιφερειακή Αρχή και τους κυβερνητικούς Βουλευτές είναι απολύτως εύλογο.

Κύριε Περιφερειάρχη και κύριοι Βουλευτές,

τι κάνατε για να διασώσετε αυτή την κληρονομιά;

• Ποια πρωτοβουλία αναλάβατε ώστε μέρος του εξοπλισμού και των εγκαταστάσεων να διατηρηθεί και να αξιοποιηθεί;
• Υπήρξε κάποια ολοκληρωμένη πρόταση; Ζητήσατε τη δημιουργία ενός μεγάλου πάρκου βιομηχανικής κληρονομιάς;
• Διεκδικήσατε τη μετατροπή τμημάτων των ορυχείων σε επισκέψιμους χώρους; Ή απλώς παρακολουθήσατε τις εξελίξεις;

Γιατί στον υπόλοιπο κόσμο η βιομηχανική κληρονομιά δεν αντιμετωπίζεται ως βάρος. Αντιμετωπίζεται ως αναπτυξιακό κεφάλαιο.

Παλιά ανθρακωρυχεία μετατράπηκαν σε μουσεία, πολιτιστικά πάρκα, χώρους εκπαίδευσης, τεχνολογίας και αναψυχής. Παλαιές βιομηχανικές εγκαταστάσεις έγιναν τοπόσημα που προσελκύουν εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο. Οι τοπικές κοινωνίες δεν διέγραψαν το παρελθόν τους. Το αξιοποίησαν για να χτίσουν το μέλλον τους.

Και εμείς;

Εμείς δείχνουμε έτοιμοι να εξαφανίσουμε κάθε ίχνος μιας εποχής που διαμόρφωσε την οικονομία, την κοινωνία και την ταυτότητα της Δυτικής Μακεδονίας.

Αναρωτήθηκε κανείς:

• Πόσες θέσεις εργασίας θα μπορούσαν να δημιουργηθούν γύρω από ένα οργανωμένο δίκτυο βιομηχανικού τουρισμού;
• Πόσοι επισκέπτες θα ενδιαφέρονταν να γνωρίσουν από κοντά το μεγαλύτερο ενεργειακό κέντρο της χώρας;
• Πόσοι μαθητές, φοιτητές, ερευνητές και επιστήμονες θα μπορούσαν να επισκέπτονται μια περιοχή που θα αφηγούνταν την ιστορία της ελληνικής ενέργειας μέσα από αυθεντικούς χώρους και μηχανήματα;
• Πόσα χωριά γύρω από τα Ορυχεία και τους ΑΗΣ δεν θα μπορούσαν να αναπτύξουν ένα νέο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης και πολλές θέσεις εργασίας;

Οι τεράστιοι εκσκαφείς δεν είναι μόνο μηχανές. Είναι μνημεία της βιομηχανικής ιστορίας. Οι λίμνες που μπορούν να δημιουργηθούν στους εξαντλημένους λιγνιτικούς χώρους, σε συνδυασμό με τη διάσωση επιλεγμένων εγκαταστάσεων, θα μπορούσαν να αποτελέσουν τη βάση ενός νέου αναπτυξιακού μοντέλου που θα συνδυάζει τον τουρισμό, τον πολιτισμό, την εκπαίδευση και την περιβαλλοντική αποκατάσταση.

Αντί γι' αυτό, η δημόσια συζήτηση μοιάζει να περιορίζεται στο πώς θα κλείσει γρήγορα ένας ιστορικός κύκλος, χωρίς να εξεταστεί σοβαρά τι αξίζει να διασωθεί.

Η Δυτική Μακεδονία δεν έχει την πολυτέλεια να γκρεμίζει ό,τι μπορεί αύριο να αποτελέσει πηγή ανάπτυξης. Δεν έχει την πολυτέλεια να σβήνει την ιστορία της επειδή θεωρεί ότι ανήκει στο παρελθόν. Οι κοινωνίες που προχωρούν μπροστά είναι εκείνες που μετατρέπουν την ιστορία τους σε πλεονέκτημα, όχι εκείνες που την οδηγούν στην ανακύκλωση.

Αν η Περιφέρεια και η κυβέρνηση φιλοδοξούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο στη μεταλιγνιτική εποχή, οφείλουν να απαντήσουν με σαφήνεια: Υπήρξε σχέδιο για τη διάσωση και αξιοποίηση της βιομηχανικής κληρονομιάς της Δυτικής Μακεδονίας; Αν ναι, ποιο ήταν και ποια αποτελέσματα είχε; Αν όχι, τότε χάθηκε μια ευκαιρία που ίσως να μην επιστρέψει ποτέ.

Γιατί η ιστορία ενός τόπου δεν κατεδαφίζεται χωρίς κόστος. Και όταν χαθεί, δεν ξαναχτίζεται.

Νέστωρ Κολοβός

Engineering Geologist M.Sc., Ph.D

Πτυχιούχος Οργάνωσης και Διοίκησης Επιχειρήσεων

Σύμβουλος Επιχειρηματικής Ανάπτυξης