35η Αντιιμπεριαλιστική Κατασκήνωση της ΚΝΕ - Συγκρότημα Υγειονομικών Υπηρεσιών ΔΣΕ στο Βίτσι: Ένας άθλος ζωντανεύει και προκαλεί ρίγη συγκίνησης (ΦΩΤΟ)

«Τα αδύνατα έγιναν δυνατά, για να ανθρωπέψει ο άνθρωπος».

 Με αυτό το νήμα που διαπερνά το μήνυμα της ΚΕ του ΚΚΕ για τον άθλο της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, πραγματοποιήθηκαν σήμερα το πρωί στο Τίρνοβο (σημερινό Πρασίνο) του Βίτσι η αποκάλυψη του Συγκροτήματος Υγειονομικών Υπηρεσιών του ΔΣΕ και τα εγκαίνια της μόνιμης υπαίθριας έκθεσης.

Χιλιάδες κατασκηνωτές της 35ης Αντιιμπεριαλιστικής Κατασκήνωσης της ΚΝΕ, μαζί με επισκέπτες από τις γύρω περιοχές κατέκλυσαν από νωρίς τον χώρο. Περιηγήθηκαν στα ταμπλό της έκθεσης, στις φωτογραφίες, στα ίχνη των αμπριών και των θαλάμων, στις μαρτυρίες γιατρών, νοσηλευτών και τραυματιοφορέων. Ξεχωριστά στάθηκαν στον υπόσκαφο θάλαμο του χειρουργείου, εκεί όπου δινόταν κυριολεκτικά μάχη για κάθε ζωή.

Νέοι και νέες κοντοστέκονταν μπροστά στα εκθέματα, ρωτώντας για τη μεταφορά των τραυματιών, για τα κινητά ορεινά χειρουργεία, για τη λειτουργία των σχολών και για τα ελάχιστα μέσα με τα οποία οργανώθηκε μια τόσο μεγάλη υγειονομική υποδομή. Κάθε φωτογραφία, κάθε μαρτυρία, κάθε ίχνος του χώρου γεννούσε νέες ερωτήσεις, ενδιαφέρον και δέος για το πώς, μέσα στους βομβαρδισμούς, στους πάγους και στις στερήσεις, οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ έκαναν τα αδύνατα δυνατά.

Τα συνθήματα «Ένας αιώνας αγώνα και θυσία, το ΚΚΕ στην πρωτοπορία» και «Οι μαχητές του Βίτσι δεν λύγισαν ποτέ, δόξα και τιμή στον ΔΣΕ» αντήχησαν δυνατά στον χώρο, δένοντας την τιμή στους μαχητές και στις μαχήτριες του ΔΣΕ με την υπόσχεση της συνέχισης του αγώνα.

Στην εκδήλωση - εγκαίνια του χώρου της έκθεσης, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της 35ης Αντιιμπεριαλιστικής Κατασκήνωσης της ΚΝΕ, παρευρέθηκε πολυμελής αντιπροσωπεία της ΚΕ του ΚΚΕ με επικεφαλής τον ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος, Δημήτρη Κουτσούμπα.

Νωρίτερα, ο Δ. Κουτσούμπας περιηγήθηκε στον χώρο, επισκέφτηκε την τμηματική αναπαράσταση του υπόσκαφου χειρουργείου και στην έκθεση, με τον Δημήτρη Γόντικα, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ, να πραγματοποιεί την ξενάγηση.

Μέσα στο δάσος από βελανιδιές ξεπρόβαλε ένα άλλο, κατακόκκινο δάσος: Εκατοντάδες κόκκινες σημαίες υψώθηκαν πάνω από το πλήθος, γεμίζοντας τον χώρο του Συγκροτήματος Υγειονομικών Υπηρεσιών του ΔΣΕ. Μπροστά δέσποζε το πανό της ΚΝΕ με σύνθημα «Εμπνεόμαστε, Διδασκόμαστε, Συνεχίζουμε».

Στη συνέχεια, στο βήμα της εκδήλωσης ανέβηκε ο Γιάννης Κανάτσιος, μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ και γραμματέας της Επιτροπής Περιοχής Δυτικής Μακεδονίας.

Η ομιλία του διακόπηκε δεκάδες φορές από τα θερμά χειροκροτήματα των χιλιάδων συγκεντρωμένων, που υποδέχονταν με συγκίνηση και μαχητικότητα τις αναφορές στον άθλο της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ, στην αυτοθυσία των μαχητών και μαχητριών του και στη συνέχεια του αγώνα σήμερα.

Παρατίθεται ολόκληρη η ομιλία του:

«77 χρόνια πέρασαν από τις 11 Αυγούστου του 1949 τελευταία ημέρα λειτουργίας του Συγκροτήματος Υγειονομικών Υπηρεσιών στο Βίτσι, εδώ στον χώρο που βρισκόμαστε σήμερα, για να τιμήσουμε τον σπουδαίο αγώνα των μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ, για να δηλώσουμε με την παρουσία μας ότι ο αγώνας σας για να ξημερώσουν καλύτερες ημέρες δεν πήγε χαμένος, ότι την σκυτάλη που μας παραδώσατε την κρατάνε σφιχτά πολλά χέρια στον δρόμο που φωτίζει η δική σας θυσία για την ανατροπή αυτού του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος.

Σήμερα από εδώ δίνουμε μια υπόσχεση, ότι το ΚΚΕ και η νεολαία του η ΚΝΕ θα το φτάσουμε μέχρι το τέλος και είμαστε σίγουροι ότι θα το καταφέρουμε, γιατί εδώ ψηλά που είμαστε νιώθουμε όλοι μας ότι στηριζόμαστε σε ώμους γιγάντων. Γιατί βλέπουμε μπροστά μας να ζωντανεύει ένας από τους μεγαλύτερους άθλους που πέτυχε ο ΔΣΕ στην τρίχρονη εποποιία του. Γιατί ζωντανεύουν μπροστά μας τα χαμογέλα και η μάχη όλων όσοι έδωσαν και τη ζωή τους για να ανθρωπέψει ο άνθρωπος.

Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ με απέραντο σεβασμό και περηφάνια τιμά το ανεπανάληπτο σε ηρωισμό, αυτοθυσία και επιστημονικότητα έργο της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας ως αναντικατάστατο κομμάτι της πάλης και δράσης του.

Σε αυτή την κατεύθυνση ως ελάχιστο φόρο τιμής στην Υγειονομική Υπηρεσία του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ η ΚΕ αναδεικνύει και προβάλλει μετά το μεγάλο Νοσοκομείο του Γράμμου, ένα ακόμα από τα βασικά συγκροτήματά του εδώ στο Βίτσι που αποτελούνταν από τα Χειρουργεία που ήταν ο πυρήνας του, τις Σχολές Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών και Νοσοκόμων και τον Λόχο των Τραυματιοφορέων μαζί με τις βοηθητικές υπηρεσίες και τα καταλύματα.

Δεν σας ξεχνάμε. Είστε σήμερα μαζί μας. Τιμάμε τη μνήμη σας και θα συνεχίσουμε να εκπληρώνουμε το χρέος μας με μνημεία και έργα αντάξια της θυσίας σας.

Από σήμερα λοιπόν ζωντανεύουμε ξανά αυτό τον τόπο μέσα από την υπαίθρια έκθεση βασιζόμενη στο αρχειακό φωτογραφικό υλικό του κινηματογραφικού συνεργείου του ΔΣΕ, τις μαρτυρίες των γιατρών και των νοσηλευτών, τα ίχνη των υπόσκαφων εγκαταστάσεων και την αναπαράσταση του Χειρουργείου όπου δινόταν μάχη κυριολεκτικά για κάθε ζωή.

«Δεν υπήρχε επέμβαση που μπορεί να γίνει και δεν έγινε στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας»

Το Συγκρότημα των Υγειονομικών Υπηρεσιών λειτούργησε από τον Νοέμβριο του 1948 μέσα σε δύσκολες συνθήκες, πολεμικές και καιρικές, με την πρωτοπόρα και αταλάντευτη στάση των γυναικών του Τάγματος Τραυματιοφορέων που ανέλαβαν το σκάψιμο αμπριών και θαλάμων ικανών να καλύψουν 300 θέσεις σε περίπτωση συναγερμού, στο σύνολό τους 36. Τόσο οι θάλαμοι όσο και τα χειρουργεία ήταν καλυμμένα από 8 με 10 κορμούς δέντρων για να υπάρχει προστασία από τους αεροπορικούς βομβαρδισμούς. Ξεχωριστή όμως ήταν και η συμβολή των κατοίκων από τα χωριά των Πρεσπών για την κατασκευή τους, κυρίως γυναικών.

Σκοπός του Νοσοκομείου ήταν να υπηρετήσει τις ανάγκες του πολεμικού μετώπου, να είναι όσο πιο κοντά γίνεται στις μάχες. Ήταν βασική αρχή ο μαχητής να νιώθει την ασφάλεια, δεν είναι τυχαίο ότι υπήρχαν μαχητές που τραυματίστηκαν ακόμα και πάνω από δέκα φορές, όμως πάντα γυρνούσαν στο μέτωπο με ανεβασμένο ηθικό.

Η στρατηγική αυτή αντίληψη, ιδίως με τα Κινητά Ορεινά Χειρουργεία που αναπτύχθηκαν ώστε άμεσα να δίνεται βοήθεια στο μέτωπο, έσωσε πραγματικά πολλές ζωές με τις έγκαιρες χειρουργικές παρεμβάσεις. Είναι χαρακτηριστική η φράση σε έκθεση της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Βίτσι που έλεγε ότι δεν υπήρχε επέμβαση που μπορεί να γίνει και δεν έγινε στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας.

Η φροντίδα για τον μαχητή και τη μαχήτρια και η θέληση για γρήγορη επιστροφή τους στο μέτωπο δίπλα στους συντρόφους τους ήταν η κινητήρια δύναμη, ήταν αυτό που γέννησε το ιατρικό θαύμα του Γράμμου και του Βίτσι.

Η οργάνωση, η λειτουργία τους, τα αποτελέσματα που είχαν στην περίθαλψη των τραυματιών συχνά με πενιχρά μέσα, μαρτυρούν μια πρωτοπόρα προσφορά επάξια των σκοπών του αγώνα του ΔΣΕ βάζοντας πάντα κάτω το εγώ από το εμείς. Εδώ και στον Γράμμο οργανώθηκαν νοσοκομεία και χειρουργεία που προκαλούν σήμερα τον απέραντο θαυμασμό μας.

Μερικά στοιχεία που αποδεικνύουν το θαύμα του Γράμμου και του Βίτσι είναι ότι η θνησιμότητα τραυματιών από κατάγματα κρανίου που χειρουργήθηκαν στο Γράμμο και στο Βίτσι έφτασε μόνο στο 10%, συγκριτικά με τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο που ήταν 25-45% και τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο που ήταν 80%. Το 25% των τραυματιών γύρισαν στα τμήματά τους σε 15 ημέρες, το 55% μέσα σε ένα μήνα και μόνο 2% έμεινε μόνιμα ανάπηρο.

Δήλωση του Γάλλου Φαρζ σε επίσκεψη γαλλικής αντιπροσωπείας εδώ στο Βίτσι έλεγε: Πρώτη φορά βλέπω ένα τόσο καλά οργανωμένο χειρουργείο, μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι τέτοιο χειρουργείο δεν είχε ούτε ο γαλλικός στρατός στην περίοδο του πολέμου.

Το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό και οι τραυματιοφορείς, άνδρες και γυναίκες ,ξεπέρασαν κάθε όριο ανθρώπινης αντοχής για τη σωτηρία χιλιάδων τραυματιών από τον σίγουρο θάνατο, τη βαριά και τη μόνιμη αναπηρία.

Σώθηκαν πάνω από 12.000 τραυματίες στις μάχες του Γράμμου και του Βίτσι και χιλιάδες ακόμα στις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας, χάρη στον σχεδιασμό της Υγειονομικής Υπηρεσίας και στην ακούραστη φροντίδα του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ

«Έκαναν το παν να πάρουν μέσα από του χάρου τα δόντια τους ήρωες τραυματίες του ΔΣΕ για να τους σώσουν»

Για να καταλάβουμε όμως τη σημασία αυτών των στοιχείων χρειάζεται να δούμε πώς έφτασε η Υγειονομική Υπηρεσία στο Βίτσι να επιτελέσει αυτό το θαύμα.

Το ξεκίνημα της ένοπλης σύγκρουσης βρίσκει τα πρώτα τμήματα του ΔΣΕ χωρίς την παραμικρή ύπαρξη υγειονομικής υποδομής. Δεν είχαν ακόμη ενταχθεί γιατροί στον ΔΣΕ. Νοσοκόμοι δεν υπήρχαν, ούτε υγειονομικό και φαρμακευτικό υλικό, ούτε νοσοκομεία. Ό,τι αφορούσε την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των τραυματισμένων και άρρωστων ανταρτών ήταν σε παντελή έλλειψη. Τα φάρμακα, οι επίδεσμοι και ό,τι άλλο χρησίμευε ήταν λάφυρα που έπαιρναν οι αντάρτες από τον αστικό στρατό. Έλειπαν τα πιο στοιχειώδη μέσα περίθαλψης. Για αποστειρωμένες γάζες χρησιμοποιούσαν κοινά πανιά από άσπρα σεντόνια και τόπια.

Τα χειρουργικά εργαλεία, νυστέρια, λαβίδες, ψαλίδια, άγκιστρα ήταν ελάχιστα. Στον ΔΣΕ έμπειρο νοσηλευτικό προσωπικό βγαλμένο από τις σχολές του Ερυθρού Σταυρού δεν υπήρχε καθ' όλη τη διάρκεια του ένοπλου ταξικού αγώνα.

Η οργάνωση και η εξέλιξη της Υγειονομικής Υπηρεσίας συνδέθηκε με την ανάπτυξη του ΔΣΕ , με τη δραστηριότητά του σε όλη την Ελλάδα, που όλο και μεγάλωνε, και με τις πολύπλευρες μάχες που έδινε.

Με την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών στις 28-10-1946 άρχισε η καλύτερη οργάνωση της Υγειονομικής Υπηρεσίας και η λειτουργία Νοσοκομειακών Σχολών που έδωσαν τη δυνατότητα να αποφοιτήσουν οι πρώτοι νοσοκόμοι και νοσοκόμες για να επανδρώσουν τα ένοπλα τμήματα του ΔΣΕ.

Μέχρι τον Οκτώβρη του 1947, όπου είχε δράση ο ΔΣΕ, δεν υπήρχαν μόνιμα νοσοκομεία με σταθερή έδρα, στεγάζονταν σε παράγκες, καλύβες ή μέσα σε σπηλιές.

Από τον Οκτώβρη του 1947 άρχισαν να δημιουργούνται νοσοκομεία σε όλα τα Αρχηγεία Περιοχών του ΔΣΕ. Στις 23 Δεκέμβρη 1947, με τη συγκρότηση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες ενισχύθηκαν ακόμη περισσότερο. Υπουργός της Υγιεινής και Πρόνοιας ανέλαβε ο καθηγητής Χειρουργικής Πέτρος Κόκκαλης.

Μετά από τρία χρόνια που άρχισε η ένοπλη ταξική σύγκρουση, η Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ αναπτύχθτηκε σε τέτοιο βαθμό που δεν είχε καμία σχέση με αυτή που ήταν στο ξεκίνημά της.

Γιατροί υπήρχαν σε όλες τις Μεραρχίες του ΔΣΕ. Στις Ταξιαρχίες λίγοι ήταν οι γιατροί και εκεί που δεν υπήρχαν, αναπλήρωναν το κενό οι φοιτητές Ιατρικής και οι αξιωματικοί της Σχολής Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών.

Από το καλοκαίρι του 1946 άρχισαν να εμφανίζονται οι πρώτοι γιατροί που ήταν εθελοντές στον ΔΣΕ και είχαν προϋπηρεσία στον ΕΛΑΣ και στην Εθνική μας Αντίσταση.

Ήταν αδιαμφισβήτητη η αριθμητική υπεροχή του αστικού στρατού σε γιατρούς και νοσηλευτικό προσωπικό. Με βάση έκθεση που συνέταξε το 2ο Γραφείο του κλιμακίου Πάικο - Καϊμακτσαλάν τον Οκτώβρη του 1947 αποτυπώνεται το εξής: Ο αστικός στρατός είχε στη διάθεσή του περισσότερους από 960 μόνιμους και έφεδρους γιατρούς. Σε αντίθεση με τον ΔΣΕ που είχε πάνω - κάτω 20 γιατρούς που υπηρετούσαν σε όλη την ελληνική επικράτεια.

Πολλοί από τους γιατρούς του ΔΣΕ δεν γνώριζαν τι θα πει κούραση. Υπήρχαν φορές που μέρα - νύχτα χειρουργούσαν ασταμάτητα και με αυτοθυσία ασκούσαν το λειτούργημά τους για συνεχόμενα 24ωρα. Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά τις μάχες στο ύψωμα Μπικόβικ υπήρχαν 620 τραυματίες και 180 μαχητές με κρυοπαγήματα, όπως αναφέρει ο Νώντας Σακελλαρίου, διευθυντής της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ.

Είχαν προσανατολισμό να μελετάνε την πείρα και να βελτιώνουν ακόμα περισσότερο την Υγειονομική Υπηρεσία

Όλα τα παραπάνω φανερώνουν τον ηρωισμό, την αυτοθυσία, τη συνειδητή προσπάθεια να ανταποκριθούν σε κλίμα συντροφικότητας και αλληλεγγύης. Τον Ιούνη του 1949 σε όλο τον ΔΣΕ σε όλο το μέτωπο και σε όλες τις περιοχές υπηρετούσαν 43 γιατροί. Στο Συγκρότημα Υγειονομικών Υπηρεσίων στο Βίτσι και στα χειρουργεία υπηρέτησαν εδώ που βρισκόμαστε σήμερα:

Κόκκαλης Πέτρος, καθηγητής Χειρουργικής, υπουργός Υγιεινής και Πρόνοιας, Παιδείας στην Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. Ήταν καθοριστικός ο ρόλος του στην οργάνωση της Υγειονομικής Υπηρεσίας στο ΔΣΕ.

Ακόμη Βασιλείου Βασίλης, Δάμκας Χρήστος, Μαγκάκης Νικόλαος, Πετρόπουλος Παναγιώτης, χειρούργος αιχμάλωτος του ΔΣΕ,  που σε γράμμα του προς το Γενικό Αρχηγείο γράφει: "Πιστεύω σήμερα αδιάσειστα ότι για το δίκιο του εργαζομένου ελληνικού λαού παλεύει ο ΔΣΕ για αυτό και εγώ θα κάνω ό,τι μπορώ για να συμβάλω στον αγώνα αυτό".»

Σακελαρίου Νώντας, διευθυντής της Υγειονομικής Υπηρεσίας, Σκυλάς Δρόσος επικεφαλής της Χειρουργικής Ομάδας και αιχμάλωτος του ΔΣΕ, που σε γράμμα προς τους φαντάρους του Στρατού καλούσε σε συναδέλφωση με τους μαχητές του ΔΣΕ, Τζαμαλούκας Γιώργος, πατέρας της Αντάρτικης Χειρουργικής, Ρωσικόπουλος Γεώργιος. Εθελοντικά προσέφεραν τις υπηρεσίες τους οι γιατροί Θόδωρος και Μήτσος, ψευδώνυμα, από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας, ο Τιμπόρ από τη Λαϊκή Δημοκρατία της Ουγγαρίας και ο Πεσεκτσίδης Σπύρος, ενώ θα δείτε στην έκθεση αναλυτικά στοιχεία για τον καθένα.

Παρά το σπουδαίο τους έργο μέσα σε σπηλιές και καλύβες, στο δάσος, σε αντίξοες καιρικές συνθήκες, δεν ένιωθαν κούραση, δεν έφευγαν ποτέ από το πλευρό των τραυματιών. Είχαν όμως και στον προσανατολισμό τους να μελετάνε την πείρα και συλλογικά εξετάζοντας τα συμπεράσματα προσπαθούσαν να βελτιώσουν ακόμα περισσότερο την Υγειονομική Υπηρεσία.

Είναι χαρακτηριστική η εισήγηση στις 5 Φλεβάρη του 1949 εδώ στη σύσκεψη γιατρών: "Εμείς όμως σαν λαϊκοί αγωνιστές πρέπει να δούμε τις πιο αδύνατες πλευρές μας για να γίνουμε πιο αποδοτικοί, πιο τακτικοί και να δημιουργήσουμε μια Υγειονομική Υπηρεσία αντάξια ενός Λαϊκού Επαναστατικού Σρατού.

Γιατρός καλός δεν είναι εκείνος μονάχα που αποδίδει και δουλεύει μέσα στα άφθονα επιστημονικά μέσα, αλλά εκείνος που αποδίδει περισσότερα και καλύτερα μέσα στις δύσκολες στιγμές και ελλείψεις".

Σε αυτή την κατεύθυνση μέσα στη φωτιά της μάχης, με εισήγηση της Υγειονομικής Υπηρεσίας προς τη διοίκηση, εγκρίθηκε και προχώρησε η συγκρότηση Σχολής Μεσαίων Υγειονομικών Στελεχών με διάρκεια φοίτησης 5 μηνών και Σχολή Νοσοκόμων με διάρκεια φοίτησης 3 μηνών εδώ που βρισκόμαστε σήμερα. Στόχος ήταν η επάνδρωση όλων των τμημάτων και ταγμάτων του ΔΣΕ με εξειδικευμένο προσωπικό ώστε να καλυφτούν οι ελλείψεις που υπήρχαν και το κατάφεραν.

Στο διάστημα αυτό αποφοίτησαν 132 ανθυπολοχαγοί και πάνω από 300 νοσοκόμες και νοσοκόμοι. Διδάχτηκαν Ανατομία, Φυσιολογία, Επιδημιολογία, Νοσηλευτική, Μικροβιολογία και οργάνωση της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Διδάχτηκαν από τους γιατρούς και χειρουργούς που ήταν στο Βίτσι, με διευθυντή των σχολών τον Μαγκάκη Νικόλα.

Ο ανθρώπινος παράγοντας έπαιξε σημαντικό ρόλο και στη δράση της Υγειονομικής Υπηρεσίας

Δεν έφτανε όμως ο παράγοντας της ύπαρξης μέσων και οργάνωσης μόνο για να τα βγάλει κανείς πέρα, όταν μάλιστα υπήρχαν ορισμένες ελλείψεις και αδυναμίες σ' έναν λαογέννητο επαναστατικό στρατό σαν τον ΔΣΕ. Ο παράγοντας άνθρωπος και στη δράση της Υγειονομικής Υπηρεσίας έπαιξε σημαντικό ρόλο. Η πολιτικοηθική προετοιμασία βοήθησε το κάθε λογής υγειονομικό προσωπικό να ξεπερνάει τον εαυτό του στον τομέα της δουλειάς του. Και χωρίς την πολιτικοηθική αυτή προετοιμασία θα είχε αναμφισβήτητα αποτύχει.

Η πίστη στον αγώνα δημιούργησε στο υγειονομικό προσωπικό τέτοιες προϋποθέσεις που τα προσόντα της στοργικότητας, ευσυνειδησίας, εργατικότητας, προθυμίας, που εκδηλώνονταν σε τέτοιο βαθμό, φτάνανε μέχρι πραγματική αυτοθυσία. Και αυτό σε μαζική μορφή εκδηλώθηκε στις μάχες του Γράμμου - Βίτσι. Τέτοιο παράδειγμα είναι και αυτό των τραυματιοφορέων που έκαναν τα πάντα ώστε οι τραυματίες να φτάνουν έγκαιρα στα χειρουργεία.

Ακριβώς επειδή το μυαλό τους ήταν στο πώς θα σώσουν όσους περισσότερους μπορούσαν αυτό εκφραζόταν και στην καθημερινότητά τους στο Συγκρότημα της Υγειονομικής Υπηρεσίας. Είναι χαρακτηριστική η μαρτυρία της Κατίνας Λατίφη: Έφτανες στα χειρουργεία, έμενες με το στόμα ανοιχτό, βελούδινοι πράσινοι τάπητες σκέπαζαν τους γύρω χώρους, μικρά παγκάκια, ασβεστωμένα μονοπατάκια, μικρές κατατοπιστικές πινακίδες, όπου κι αν κοιτούσες τα γυναικεία χέρια είχαν δημιουργήσει ομορφιά και χρώματα. Οι νοσοκόμες ξεκολλούσαν από τα δέντρα τα μούσκλια και τα τοποθετούσαν κάτω, σχηματίζοντας ένα είδος γκαζόν που όταν ποτιζόταν γινόταν βελούδινο. Πάνω σε αυτό μεταφύτευαν αγριοπανσεδάκια, μαργαρίτες, ανεμώνες και σχημάτιζαν έναν κήπο χάρμα. Καταλήγοντας έλεγε: Κανένας άλλος στρατός δεν είχε τέτοια νοικοκυροσύνη όπως είχε ο Δημοκρατικός Στρατός. Σκοπός του ήταν ταυτόχρονα να καλλιεργηθεί η μαχητική αυτοπεποίθηση να νιώθει ο κάθε τραυματίας οικείο το περιβάλλον του σαν το σπίτι του.

Στο Υγειονομικό του ΔΣΕ εκφράστηκε η ανωτερότητα του νέου τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Το Υγειονομικό του ΔΣΕ ήταν ένας ακόμα "άθλος", αναπόσπαστο κομμάτι του ΔΣΕ. Δεν δημιουργήθηκε μόνο για την αναντικατάστατη συμβολή στην περίθαλψη των τραυματιών για το ζήτημα των εφεδρειών, για να μην υπάρχουν απώλειες. Αναδεικνύει και τον χαρακτήρα του ΔΣΕ ως επαναστατικού λαϊκού στρατού, στον αντίποδα των αστικών στρατών και των στρατών των ιμπεριαλιστών. Οι μαχητές του ΔΣΕ δεν ήταν "κρέας στα κανόνια", ήταν συνειδητοί μαχητές που πάλευαν για ανώτερα ιδανικά, άρα ήταν ουσιαστικής σημασίας η περίθαλψή τους. Αυτό αποτυπώνεται και στην υπαίθρια έκθεση που εγκαινιάζουμε σήμερα με τη συγκλονιστική μαρτυρία για τις τελευταίες ώρες των μαχών όπου μέχρι τελευταία στιγμή γίνονταν χειρουργεία, για να σωθούν ζωές, δόθηκε η μάχη για να μη μείνει ούτε ένας τραυματίας πίσω. Και έτσι και έγινε.

"Ο εχθρός όταν στις 12 με 1 το μεσημέρι ενήργησε εκεί, δεν βρήκε τίποτα άλλο από προκηρύξεις που επίτηδες τις είχαν αφήσει οι δικοί μας". Αυτό ήταν το μεγαλείο της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ.

Ταυτόχρονα, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες του ΔΣΕ δεν λειτουργούσαν μόνο για τους μαχητές, αλλά περιέθαλπαν και τους κατοίκους, που για πρώτη φορά γνώρισαν το τι σημαίνει δωρεάν σύστημα Υγείας.

Όλη η περιοχή του Βίτσι που βρισκόταν δυτικά της οριοθετημένης γραμμής από τα βουνά Μπέλλα-Βόντα, κορυφή Βίτσι, Μπίκοβικ, Μάλι-Μάδι μέχρι τα αλβανικά σύνορα, από τις αρχές καλοκαιριού του 1947 ήταν υπό τον απόλυτο έλεγχο του ΔΣΕ. Για δυο χρόνια είχε εγκατασταθεί η Λαϊκή Εξουσία σε 41 χωριά.

Στην Ελεύθερη Ελλάδα δημιουργήθηκαν θεσμοί Τοπικής Διοίκησης. Σε αυτά τα πλαίσια στην περιοχή του Βίτσι δημιουργήθηκαν Λαϊκά Συμβούλια και τα Επαρχιακά Συμβούλια Φλώρινας και Καστοριάς. Μεταξύ άλλων ιδρύθηκαν Λαϊκά Νοσοκομεία για να δοθεί η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε παθολογικά αρρώστους, σε τραυματίες από τους βομβαρδισμούς της βασιλικής αεροπορίας. Σε αυτή την κατεύθυνση διατέθηκε προσωπικό από την Υγειονομική Υπηρεσία του ΔΣΕ. Θα δείτε στην έκθεση τον μεγάλο όγκο πολιτών που έλαβαν περίθαλψη και φάρμακα δωρεάν, ενώ ξεχωρίζει το στοιχείο ότι όλοι οι μαθητές και μαθήτριες της περιοχής είχαν εξεταστεί παραπάνω από δύο φορές. Είναι χαρακτηριστικό αυτό που θέτουμε στη διακήρυξη της ΚΕ του ΚΚΕ, ότι μέχρι τότε πολλοί από τους κατοίκους αυτών των περιοχών δεν είχαν δει ξανά γιατρό στη ζωή τους. Λαϊκά Νοσοκομεία υπήρχαν στο Τρίγωνο Φλώρινας και στην Καστοριά.

Εδώ στα βουνά της Ελεύθερης Ελλάδας όχι μόνο σώθηκαν χιλιάδες αγωνιστές, αλλά μπήκαν και οι κατευθυντήριες ιδέες ενός συστήματος Υγείας που κριτήριο έχει την ανύψωση της σωματικής - ψυχικής υγείας του εργαζόμενου λαού, καλύπτοντας τις ανάγκες του στην υγεία από την πρόληψη έως την αποκατάσταση.

Αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στους κομμουνιστές επιστήμονες γιατρούς που στελέχωσαν αυτή την προσπάθεια. Ο Κόκκαλης, ο Σακελλαρίου, ο Τζαμαλούκας θα μπορούσαν να έχουν μια άλλη πορεία στη ζωή τους, αν συμπεριφέρονταν σαν απλοί επαγγελματίες γιατροί. Όμως αυτοί και άλλοι έθεσαν την επιστήμη και τις ικανότητές τους στη συνειδητή πάλη για τη νίκη της υπόθεσης της εργατικής τάξης. Αλλάξαν στρατόπεδο, άλλαξαν ζωή.

Εδώ συναντιέται η επιστημονική γνώση με την πίστη στο δίκιο του αγώνα, την αυτοθυσία και την επιμονή να κερδηθεί η ζωή. Στο Υγειονομικό του ΔΣΕ εκφράστηκε σε αδρές γραμμές η ανωτερότητα του νέου τρόπου οργάνωσης της κοινωνίας. Εμείς ξέρουμε πως η επιστήμη δεν είναι ουδέτερη ταξικά. Για αυτό και ο επιστήμονας πρέπει να παίρνει θέση στα μεγάλα ζητήματα της εποχής του, όπως τότε, έτσι και σήμερα. Το αποτέλεσμα αυτής της συνειδητής στράτευσης το γεύτηκαν οι μαχητές του ΔΣΕ, οι κάτοικοι της περιοχής και είναι δίδαγμα για τη σημερινή εργατική τάξη και για τα παιδιά της, τους επιστήμονες.

80 χρόνια μετά συνεχίζουμε κάτω από τις ίδιες σημαίες

Ο τρίχρονος αγώνας του ΔΣΕ υπήρξε δίκαιος και αναγκαίος. Με την καθοδήγηση του ΚΚΕ εξέφραζε τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και της βασικής συμμαχικής της δύναμης, της εξαθλιωμένης αγροτιάς και των φτωχών αυτοαπασχολούμενων των πόλεων.

Ο αγώνας του ΔΣΕ τίμησε τους προηγούμενους αγώνες του λαϊκού κινήματος και κυρίως ενέπνευσε τους αγώνες των επόμενων γενεών. Συνεχίζει και να εμπνέει και να διδάσκει.

Γιατί πριν από μας προηγήθηκαν στρατιές και στρατιές μαχητών, για να μπορούμε να βρισκόμαστε σήμερα εδώ, πατώντας στέρεα στα βήματά μας.

80 χρόνια μετά η τρίχρονη εποποιία του ΔΣΕ συνεχίζει να εμπνέει την πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού, για την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο, για να μπει τέλος στους πολέμους και τη φτώχεια. Για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό, για να ξημερώσουν καλύτερες ημέρες.

80 χρόνια μετά το ΚΚΕ συνεχίζει να διεξάγει σταθερά και αποφασιστικά τον αγώνα για τα συμφέροντα της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων, για την κοινωνική συμμαχία τους και για την ανασύνταξη του εργατικού κινήματος.

80 χρόνια μετά συνεχίζουμε κάτω από τις ίδιες σημαίες για να γίνει η εργατική τάξη πρωταγωνιστής, σε έναν κόσμο που "φλέγεται" από τους ιμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς και πολέμους.

Μελετάμε, διδασκόμαστε, συνεχίζουμε. Αυτή είναι η καλύτερη και μεγαλύτερη τιμή για τους χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ που "έπεσαν σε άνιση μάχη κι αγώνα".

Κανένας όμως αγώνας του εργατικού - λαϊκού κινήματος και των κομμουνιστών δεν πήγε χαμένος και καμιά θυσία δεν είναι μάταιη. Αυτό διδάσκει η Ιστορία των λαών και του επαναστατικού κινήματος. Μέσα από τις μικρές και μεγάλες νίκες, τις οδυνηρές ήττες και τα προσωρινά πισωγυρίσματα, το επαναστατικό κίνημα της εργατικής τάξης διδάσκεται, ανασυντάσσεται και προχωρά, γίνεται πιο ικανό και ισχυρό στην πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού και με περισσότερη ορμή εφορμά για τη νίκη των λαών, τον σοσιαλισμό.

Το γεγονός ότι σήμερα το ΚΚΕ θέτει στόχο να ανταποκριθεί στο κάλεσμα της Ιστορίας για τον σοσιαλισμό οφείλεται σε σημαντικό βαθμό και στις βαθιές του ρίζες στις εργατικές - λαϊκές δυνάμεις και στους αγώνες του.

Ιστορικές ρίζες που εκτείνονται στις σκληρές αιματηρές ταξικές αναμετρήσεις του Μεσοπολέμου, στην ηρωική πάλη και στις θυσίες των κομμουνιστών στη διάρκεια όλης δεκαετίας του 1940, ανάμεσα στις οποίες περίοπτη θέση κατέχουν εκείνοι και εκείνες που έπεσαν στα βουνά, στις φυλακές και στα εκτελεστικά αποσπάσματα.

Το ΚΚΕ είναι περήφανο για τη στρατιά ηρώων που διαπαιδαγώγησε. Χιλιάδες κομμουνιστές και κομμουνίστριες, ακόμα περισσότεροι εξωκομματικοί έδωσαν και την τελευταία ικμάδα των δυνάμεών τους για να πάρει σάρκα και οστά η εποποιία του ΔΣΕ, πολεμώντας και περπατώντας μερόνυχτα, συχνά δίχως τροφή, πολλοί και ξυπόλητοι, στους πάγους και τις θύελλες.

Τιμούμε όλους αυτούς που σε αφάνταστα δύσκολες συνθήκες συνέχισαν την παράνομη δράση για την ενίσχυση του ΔΣΕ.

Τιμάμε ιδιαίτερα τις νέες κοπέλες αγωνίστριες του ΔΣΕ, απλές χωριατοπούλες, που ένιωσαν στον αγώνα για έναν καλύτερο κόσμο τη δικαίωση της ύπαρξής τους, το αληθινό νόημα της ζωής, αλλά και γνώρισαν στον πολιτικό αγώνα το πλαίσιο για την κατάκτηση της ισοτιμίας και της χειραφέτησης των γυναικών.

Όλες και όλους αυτούς δεν τους παραδίδουμε στη λήθη, στη διαστρέβλωση και στη συκοφάντηση της πάλης και των θυσιών τους.

Κρατάμε στα χέρια μας γερά και σηκώνουμε ψηλά τη σημαία με τα πιο μεγάλα και πανανθρώπινα ιδανικά για τα οποία έπεσαν. Για να βάλουμε τέλος στην εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, στους πολέμους, τη φτώχεια. Για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό.

Το Κόμμα σήμερα έχει διαμορφώσει με το Πρόγραμμά του σύγχρονη επαναστατική στρατηγική. Η ικανότητα και ετοιμότητα σύγκρουσης με τον ταξικό αντίπαλο σε συνθήκες όξυνσης της ταξικής πάλης και ακόμα περισσότερο σε συνθήκες επαναστατικής κατάστασης κρίνεται από την προετοιμασία στις σημερινές συνθήκες αρνητικού συσχετισμού.

Το ΚΚΕ, έμπειρο και διδαγμένο από την υπερεκατοντάχρονη διαδρομή του, αντλεί έμπνευση και πρότυπα από το μεγαλείο του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Είναι βαθιά πεπεισμένο ότι οι ταξικοί αγώνες θα κινήσουν και πάλι την Ιστορία προς τα εμπρός, ότι οι εργατικές - λαϊκές δυνάμεις θα ανατρέψουν την καπιταλιστική εξουσία, ότι ο αιώνας που διατρέχουμε θα σημαδευτεί από νέες επιτυχημένες σοσιαλιστικές επαναστάσεις. Φιλοδοξεί και μπορεί να γίνει ο φάρος της νέας και νικηφόρας ταξικής αναμέτρησης για τον σοσιαλισμό - κομμουνισμό, που είναι αναγκαίος, επίκαιρος και ρεαλιστικός.

Με το ΚΚΕ μπροστά και τον λαό πρωταγωνιστή γράφεται η Ιστορία

Τελειώνοντας, για την ανάδειξη του νέου αυτού μνημείου ήταν πολύτιμη η εθελοντική προσφορά και ακούραστη εργασία δεκάδων συντρόφων και συντροφισσών και η προσφορά σε υλικά μέσα αρκετών φίλων που εκτιμούν τη μεγάλη αυτή προσπάθεια ανάδειξης και προβολής του ΔΣΕ.

Ευχαριστούμε:

Τους οικοδόμους και άλλους εργατοτεχνίτες από την Κομματική Οργάνωση Αττικής, Δυτικής Μακεδονίας, Θεσσαλονίκης, Ηπείρου και Θεσσαλίας και τις αντίστοιχες Οργανώσεις του ΚΚΕ και της ΚΝΕ.

Τους αρχιτέκτονες, μηχανικούς και ξυλουργούς, που σχεδίασαν το έργο και συνέβαλαν στις κατασκευές.

Τον γλύπτη Αντώνη Μυρωδιά και την αρχιτέκτονα Τσιρώνη Δέσποινα που είχαν την τεχνική και καλλιτεχνική επιμέλεια.

Τους σχεδιαστές και γραφίστες.

Ευχαριστούμε ιδιαίτερα για τη συνδρομή τους:

Το Ίδρυμα "Πέτρος Κόκκαλης" για την προσφορά προς τιμήν του πρωτεργάτη της Υγειονομικής Υπηρεσίας του ΔΣΕ, καθηγητή Πέτρου Κόκκαλη.

Το μηχανουργείο "Αφοί Παπαδάκη", την Αθανασία Κούτρα, τον Λαμπρόπουλο Μιχάλη και την εταιρεία "ΕΝΤΙΛ ΕΛΛΑΣ", τον Παπανικολάου Μιχάλη. Ευχαριστούμε τον Δήμο Πρεσπών και τον πρόεδρο της Κοινότητας Πρασίνου Γιάμμο Μάριο. Τον Κεχαγιόγλου Αποστόλη και την εταιρεία "Λάιτ Μπριντ".

Συντρόφισσες και σύντροφοι,

Μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ,

Υποκλινόμαστε στην προσφορά σας, στους ηρωικούς αγώνες και τις θυσίες σας. Ο τιτάνιος αγώνας σας θα είναι πάντα γραμμένος με χρυσά γράμματα στις σελίδες της Ιστορίας του ΚΚΕ. Ο άθλος σας θα αποτελεί μόνιμα πηγή έμπνευσης και διδαγμάτων για τις σημερινές και αυριανές γενιές.

Ας εμπνευστούμε από τα λόγια των ίδιων των μαχητών:

"Παλεύουμε για να μπορέσουμε εμείς, τ' αδέρφια μας και τα παιδιά μας να φάμε γλυκό ψωμί και να κάνουμε τη χαρά καθημερινό σύντροφο στη ζωή μας. Είμαστε οι πολλοί. Είμαστε οι δυνατοί. Γιατί έχουμε το δίκιο μαζί μας, γιατί παλεύουμε για την Πατρίδα μας, για τον λαό μας.

Γιατί είμαστε ο καινούργιος κόσμος και κλείνουμε μέσα μας τη δύναμη που έχει η ζωή για να τραβάει μπροστά. Η νέα ζωή για μας δεν είναι φαντασία. Εμείς τη ζήσαμε. Αγγίξαμε χειροπιαστά το όνειρο και τη λαχτάρα της ζωής μας".

Συνεχίζουμε στα χνάρια σας. Τα όνειρά σας θα πάρουνε εκδίκηση.

Δίνουμε τη μάχη για την ισχυροποίηση του ΚΚΕ και της ΚΝΕ παντού.

Με το ΚΚΕ μπροστά και τον λαό πρωταγωνιστή γράφεται η Ιστορία. Συνεχίζουμε…».

Αμέσως μετά την ομιλία, σε κλίμα βαθιάς συγκίνησης, οι χιλιάδες συγκεντρωμένοι με υψωμένες τις γροθιές τραγούδησαν ψιθυριστά το «Επέσατε θύματα».

Το επαναστατικό πένθιμο εμβατήριο, αφιερωμένο σε όσους έπεσαν «σε άνιση μάχη κι αγώνα», αντήχησε στον χώρο του Συγκροτήματος Υγειονομικών Υπηρεσιών του ΔΣΕ ως υπόκλιση στους μαχητές και τις μαχήτριες που έδωσαν τη ζωή τους για τον λαό.

Η στιγμή ένωσε τη συγκίνηση και τον σεβασμό με τη δέσμευση ότι η θυσία τους μένει ζωντανή στον αγώνα για να ανθρωπέψει ο άνθρωπος.