Έκθεση της ΕΕ για το κράτος δικαίου - Το παιχνίδι είναι στημένο | Άρθρο της Μαρίνας Λαβράνου

Η Μ. Λαβράνου είναι μέλος της ΚΕ και υπεύθυνη του Τμήματος Δικαιοσύνης και Λαϊκών Ελευθεριών της ΚΕ του ΚΚΕ

Η δημοσίευση της Εκθεσης της ΕΕ για το κράτος δικαίου για το 2026 πυροδότησε νέες σκιαμαχίες ανάμεσα στην κυβέρνηση και τα κόμματα της βολικής αντιπολίτευσης.

Η ΝΔ, δια στόματος του πρωθυπουργού, πανηγυρίζει για τα εύσημα της ΕΕ στο κυβερνητικό έργο. Αξιοποιεί την έκθεση για να διαφημίσει την προσήλωση της κυβέρνησης στη συνέχιση της αντιλαϊκής πολικής, πάντα στο όνομα της υπεράσπισης του «κράτους δικαίου» της ΕΕ.

Από την άλλη, ΠΑΣΟΚ και κόμμα Τσίπρα, όπως και τα υπόλοιπα κόμματα, κατηγορούν την κυβέρνηση για «παραποίηση της πραγματικότητας», αναδεικνύουν τις συστάσεις της Εκθεσης ως «απόδειξη» της παραβίασης του «κράτους δικαίου» από την κυβέρνηση. Διαγκωνίζονται, δε, για το ποιος είναι ο ικανότερος αντίπαλος της ΝΔ για να κλείσει «ο κύκλος της θεσμικής διολίσθησης και της αλαζονείας» και να αποκατασταθεί, να ενισχυθεί το «κράτος δικαίου».

Τι λέει και τι δεν λέει η Εκθεση

Στην πραγματικότητα, με αφορμή και την Εκθεση της ΕΕ, ενισχύεται η προσπάθεια να στηθούν νέα κάλπικα διλήμματα με επίκεντρο την υπεράσπιση του «κράτους δικαίου», δηλαδή του αντιλαϊκού αστικού κράτους, σε συνθήκες πολεμικής προετοιμασίας και εμπλοκής, πιθανής νέας καπιταλιστικής οικονομικής κρίσης. Σε συνθήκες δηλαδή που χρειάζεται να ενισχυθεί το κύρος του, για να εξασφαλιστεί η υποταγή και η ενσωμάτωση των εργαζομένων και των λαϊκών στρωμάτων στις «σημαίες», στα συμφέροντα της αστικής τάξης, ενώ μεγαλώνουν οι «τριγμοί» και μέσα στην ΕΕ, αυξάνεται η δυσαρέσκεια των λαϊκών στρωμάτων.

ΤΙ ΛΕΕΙ Η ΕΚΘΕΣΗ:

Από την αρχή ξεκαθαρίζει σε όλους τους τόνους ότι οι «υψηλές προδιαγραφές του κράτους δικαίου»σε κάθε χώρα είναι ουσιώδεις«για τη διατήρηση της εμπιστοσύνης των πολιτών στις δημόσιες αρχές», αλλά και για «να γίνει πιο ελκυστική η Ευρώπη στις επενδύσεις και την επιχειρηματική δραστηριότητα και για να δώσει ώθηση στη μακροπρόθεσμη ανταγωνιστικότητα της Ενωσης».

Μάλιστα, επιχαίρει για τη μεγαλύτερη έμφαση που δόθηκε από την Εκθεση του 2025 στην ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς, επισημαίνοντας τον «κεντρικό ρόλο του κράτους δικαίου στην εξασφάλιση της "ασφάλειας δικαίου" και ενός προβλέψιμου περιβάλλοντος όπου οι επιχειρήσεις μπορούν να επωφεληθούν από την Ενιαία Αγορά με ίσους όρους σε όλη την Ενωση».

Σε αυτή την κατεύθυνση καθορίζει τους βασικούς άξονες των μεταρρυθμίσεων που πρέπει να ενισχυθούν, όπως το «αποτελεσματικό δικαστικό σύστημα, το ισχυρό πλαίσιο κατά της διαφθοράς και η καλή νομοθέτηση».

Ετσι, σημειώνει ως έλλειψη ότι τα περισσότερα κράτη - μέλη δεν έχουν προχωρήσει στη σύσταση ειδικών «επενδυτικών δικαστηρίων» και επαινεί τα κράτη - μέλη που έχουν προχωρήσει με βάση το Ταμείο Ανάκαμψης σε μέτρα στη Δικαιοσύνη, όπως η ψηφιοποίηση, η ενίσχυση του νομοθετικού πλαισίου «κατά της διαφθοράς» κ.ο.κ. Η Εκθεση εκτιμά ότι τα μέτρα αυτά ξεπερνούν τα 3 δισ. ευρώ, με προοπτική αυτά τα ποσά να ενισχυθούν μέσα από διάφορες πηγές χρηματοδότησης, όπως το Πρόγραμμα για τη Δικαιοσύνη, που, με βάση την πρόταση της Κομισιόν, θα μπορούσε ακόμα και να τριπλασιαστεί το επόμενο διάστημα.

Ιδιαίτερη σημασία όμως για τους εργαζόμενους και τα λαϊκά στρώματα έχουν αυτά που ΔΕΝ ΛΕΕΙ Η ΕΚΘΕΣΗ, και στα οποία συμφωνούν όλα τα κόμματα που πίνουν νερό στο όνομα του «κράτους δικαίου»:

Οτι η υπεράσπιση της «Ενιαίας Αγοράς» ως πυρήνας του «κράτους δικαίου», σημαίνει περαιτέρω θωράκιση της καπιταλιστικής οικονομίας της ΕΕ, της «δημοσιονομικής πειθαρχίας», της χρηματοδότησης της πολεμικής οικονομίας με 800 δισ. ευρώ.

Σημαίνει στήριξη των ματωμένων πλεονασμάτων, της μεγαλύτερης εκμετάλλευσης των εργαζομένων και του τσακίσματος των αναγκών και των δικαιωμάτων του λαού.

Σημαίνει προώθηση των αντιδραστικών μεταρρυθμίσεων στην αστική Δικαιοσύνη, με στόχο μια Δικαιοσύνη ακόμα πιο γρήγορη και αποτελεσματική για τα επιχειρηματικά συμφέροντα, ακόμα πιο εχθρική και απροσπέλαστη για τα λαϊκά στρώματα.

«Καίγεται» η Εκθεση για τη σύσταση επενδυτικών δικαστηρίων σε κάθε κράτος - μέλος, αλλά δεν λέει κουβέντα για το γεγονός ότι παραμένει η τραγική υποστελέχωση στα δικαστήρια και οι μεγάλες ελλείψεις στις υποδομές για τις οποίες «δεν υπάρχουν οι πόροι». Οτι δεν υπάρχουν οικογενειακά δικαστήρια, δικαστήρια εργατικών διαφορών κ.ο.κ. για να «τρέξουν» οι λαϊκές υποθέσεις, που «σέρνονται» μέσα σε μια ψηφιακή, αυτήν τη φορά, γραφειοκρατία.

Μόνιμη επίθεση στα δικαιώματα και τις ανάγκες των λαών

Την ίδια στιγμή που η Εκθεση βρίθει συστάσεων σε αυτό το πλαίσιο, δεν υπάρχει ούτε γραμμή για την πολύμορφη ενίσχυση του πραγματικού περιεχομένου του «κράτους δικαίου» της ΕΕ, από τα αστικά κράτη:

- Για την ένταση της μαζικής προληπτικής παρακολούθησης, όπως στη Γαλλία, όπου λειτουργούν ως «κρατικό και στρατιωτικό απόρρητο» τα «μαύρα κουτιά», δηλαδή εξειδικευμένα λογισμικά και αλγόριθμοι μαζικής επιτήρησης, απευθείας εγκατεστημένα στις υποδομές των παρόχων τηλεπικοινωνιών και διαδικτύου.

- Για την ενίσχυση της λογοκρισίας σε όλα τα κράτη - μέλη της ΕΕ απέναντι στην υπεράσπιση του Παλαιστινιακού λαού, με απολύσεις δημοσιογράφων, όπως στην Ιταλία, «κατέβασμα» περιεχομένου στο διαδίκτυο κ.ο.κ.

- Για την αύξηση της ανοιχτής βίας και καταστολής απέναντι στις λαϊκές κινητοποιήσεις και τους απεργιακούς αγώνες. Ούτε γραμμή για την ένταση της καταστολής σε μετανάστες και πρόσφυγες από τις κρατικές αρχές, όπως σε Ισπανία, Ελλάδα και Ιταλία.

- Για την ένταση του αντικομμουνισμού, στο όνομα της απαράδεκτης θεωρίας των «δύο άκρων» και της αντιμετώπισης της «ριζοσπαστικοποίησης», με την απαγόρευση κομμουνιστικών κομμάτων, νεολαιών, κομμουνιστικών συμβόλων, που έφτασε στο σημείο δικαστήριο στη Γερμανία να κηρύξει αντισυνταγματικές τις διδασκαλίες του Καρλ Μαρξ, ως αντίθετες στην «ελεύθερη δημοκρατική συνταγματική τάξη».

Για όλα αυτά δεν έχει «συστάσεις» να κάνει η Εκθεση. Γιατί εναρμονίζονται πλήρως με το «κράτος δικαίου» και την αστική νομιμότητα: Καλύπτονται από τους Κανονισμούς και τις Οδηγίες της ΕΕ, από τα ευρωπαϊκά δικαστήρια και τις «ανεξάρτητες αρχές», που αναλαμβάνουν ως «θεσμικά αντίβαρα» να «ξεπλύνουν» τις αντιδραστικές αυτές κατευθύνσεις.

Η διαφθορά ως ο βολικός «δράκος του παραμυθιού» και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας

Είναι αποκαλυπτικό ότι από τη μία, στο επίκεντρο των «συστάσεων» που κάνει η Εκθεση σε κάθε κράτος - μέλος βρίσκεται η κατεύθυνση για περαιτέρω στήριξη και ενίσχυση του πλαισίου «για τη δραστηριότητα των ομάδων εκπροσώπησης συμφερόντων», για τα lobby δηλαδή, που έχουν αναχθεί σε «ζωτικό στοιχείο της δημοκρατίας» για την ΕΕ, με τις ψήφους όλων των κομμάτων εκτός του ΚΚΕ.

Και, από την άλλη, προβάλλεται για μια ακόμα φορά η «καταπολέμηση της διαφθοράς» ως βασικό ζητούμενο σε όλη την ΕΕ. Πρόκειται για κατεύθυνση που δεν αφορά μόνο τα διάφορα «ξεκαθαρίσματα» ανάμεσα στα αντίπαλα αστικά στρατόπεδα εντός και εκτός των κρατών - μελών, τα σχέδια αναμόρφωσης του αστικού πολιτικού συστήματος.

Στοχοποιούνται οι συναλλαγές «κάτω από το τραπέζι», για να αθωώνεται η νομιμότητα της πολύμορφης στήριξης στα επιχειρηματικά συμφέροντα «πάνω από το τραπέζι»: Είτε ως ζεστές επιδοτήσεις είτε ως προκλητικές φοροαπαλλαγές, πάντα όμως συνοδευόμενες με ακόμα μεγαλύτερη ένταση της εκμετάλλευσης για τους εργαζόμενους, 13ωρη δουλειά, συρρίκνωση του εισοδήματος, φοροληστεία, αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης, μαζικές απολύσεις κ.ο.κ.

Ετσι, η διαφθορά, ένα από τα συμπτώματα της σήψης του καπιταλιστικού συστήματος, εμφανίζεται ως η πηγή, η αιτία όλων των λαϊκών προβλημάτων, προκειμένου να προβάλλεται ως λύση ένα «αδιάφθορο αστικό κράτος».

Και πιο συγκεκριμένα, ενισχύεται η προβολή του «κράτους δικαίου» ως ασπίδα κατά της διαφθοράς, αλλά και των θεσμών του, όπως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ως η «ρομφαία της δικαιοσύνης», με το βλέμμα στραμμένο στην αυξανόμενη δυσπιστία των λαών της Ευρώπης στους αστικούς θεσμούς και το κράτος. Ακόμα και στις αστικές έρευνες καταγράφεται ότι το 40% περίπου αντιμετωπίζει με απαισιοδοξία τις εξελίξεις στην ΕΕ και τη χώρα του, το 49% δεν εμπιστεύεται την ΕΕ και πάνω από το 35% τη Δικαιοσύνη, με τα ποσοστά αυτά να είναι ακόμα πιο αυξημένα στην Ελλάδα.

Επομένως, χρειάζεται να αναρωτηθεί κανείς γιατί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία:

- Διερευνά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, αλλά δεν λέει κουβέντα για την ΚΑΠ που υποστηρίζουν τα κόμματα της ΕΕ και αποτελεί την πηγή του σκανδάλου; Πάνω στην ΚΑΠ δεν πάτησε και η «τεχνική λύση» από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, που υλοποίησε και η ΝΔ, όπως και όλες οι άλλες «συνταγές» όλων των κυβερνήσεων για τη στήριξη των μεγάλων συμφερόντων στην αγροτική παραγωγή και από κοντά και των διαφόρων ...φραπέδων, ξεκληρίζοντας τους βιοπαλαιστές αγρότες;

- Διερευνά την οικονομική ζημιά της ΕΕ από τη μη υλοποίηση της 717, αλλά δεν λέει κουβέντα για τις διαχρονικές κατευθύνσεις της ΕΕ για την «απελευθέρωση» των Μεταφορών, τις ιδιωτικοποιήσεις και τον κατατεμαχισμό του σιδηρόδρομου, την υποστελέχωση, που στήριξαν όλες οι κυβερνήσεις και δημιούργησαν τον σιδηρόδρομο - ωρολογιακή βόμβα σε ολόκληρη την ΕΕ;

- Ξεκίνησε έρευνα για «οικονομική ζημία» από την υπόθεση του predator, αλλά δεν λέει κουβέντα για τα λογισμικά παρακολούθησης και άλλα είδη διπλής χρήσης - επιτήρησης που κυκλοφορούν στην ΕΕ νόμιμα, με βάση το ευρωενωσιακό πλαίσιο (π.χ. Κανονισμός 2021/821), στα πλαίσια της «ενιαίας απελευθερωμένης αγοράς»;

- Που «κόπτεται» να μη θιγούν τα «οικονομικά συμφέροντα της ΕΕ», δεν λέει κουβέντα για τις προκλητικές φοροαπαλλαγές στους εφοπλιστές, τις ζεστές επιδοτήσεις και τους αναβαλλόμενους φόρους σε «στρατηγικούς επενδυτές», σε τραπεζίτες κ.ο.κ.;

Γιατί δεν λέει κουβέντα για την πολιτική του κόστους - οφέλους, την πολιτική που θυσιάζει για τα κέρδη τις ανάγκες, ακόμα και τις ζωές, των λαών της ΕΕ, με αποτέλεσμα τις τεράστιες καταστροφές από πυρκαγιές και πλημμύρες, τα δεκάδες σιδηροδρομικά «ατυχήματα» σε όλη την ΕΕ, τα καθημερινά εγκλήματα στους χώρους δουλειάς;

Μα γιατί αυτά είναι η επίσημη πολιτική και οι κατευθύνσεις της ΕΕ που στηρίζεται από όλες τις αστικές κυβερνήσεις στην ΕΕ, οποιασδήποτε απόχρωσης και σύνθεσης. Γίνονται πάνω από το τραπέζι. Και καθορίζουν και το τι γίνεται κάτω από αυτό.

Σε αυτήν την πολιτική «βάζουν πλάτη» το «κράτος δικαίου» της ΕΕ και οι θεσμοί του, όπως η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που με την ποινική διερεύνηση συγκεκριμένων σκανδάλων προστατεύουν, καλύπτουν τον μεγάλο ένοχο: Τη δικτατορία του κεφαλαίου, που ενισχύεται ακόμα περισσότερο σε βάρος πρώτα και κύρια του βασικού «εχθρού» της, του «εχθρού λαού». Αυτής της πολιτικής υπεραμύνονται η κυβέρνηση και τα υπόλοιπα αστικά κόμματα, μαζί με την υπερίσχυση του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου έναντι του εσωτερικού δικαίου, με βάση το άρθρο 28 του Συντάγματος, που το φυλάνε όλοι σαν κόρη οφθαλμού.

Η απάντηση για τον λαό βρίσκεται στον αγώνα για τη δική του εξουσία

Ούτε εμπιστοσύνη, ούτε ανοχή δεν πρέπει να δείξει ο λαός στην ΕΕ και στο «κράτος δικαίου» της. Ούτε στους διάφορους «σωτήρες» που τσακώνονται με το βλέμμα στην κάλπη για το ποιος μπορεί να εξασφαλίσει τη μεγαλύτερη σταθερότητα, δηλαδή τη συναίνεση, την υποταγή του λαού στο κεφάλαιο και στο κράτος του.

Ο λαός έχει τη δύναμη να συντρίψει τα παιχνίδια που παίζονται στις πλάτες του. Να γίνει πρωταγωνιστής των εξελίξεων, στον δρόμο της ανατροπής του σάπιου εκμεταλλευτικού συστήματος. Να αγωνιστεί για τη δική του, την εργατική - λαϊκή εξουσία, με το κράτος και τους νόμους της, που στο επίκεντρο θα έχει την ικανοποίηση των σύγχρονων κοινωνικών και λαϊκών αναγκών.

Σε αυτόν τον δρόμο το ΚΚΕ δίνει όλες του τις δυνάμεις, με αυτό το κριτήριο στέκεται απέναντι στα σχέδια ενίσχυσης του αντιλαϊκού κράτους. Γι' αυτό χρειάζεται η ολόπλευρη ενίσχυσή του και στους αγώνες και στην κάλπη.

(Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη»)