ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ (ΕΔΙΑ) ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1940-1974: 16η Θεματική Συνάντηση για τη δεκαετία του '40 80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ - 28-29 Αυγούστου 2026 (Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης, Λιβάδια Κοτύλης, Γράμμος)
ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΔΙΑΣΩΣΗΣ ΙΣΤΟΡΙΚΩΝ ΑΡΧΕΙΩΝ
(ΕΔΙΑ) ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1940-1974
16η Θεματική Συνάντηση για τη δεκαετία του '40*
80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ
28-29 Αυγούστου 2026
(Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης, Λιβάδια Κοτύλης, Γράμμος)
α) Παρασκευή 28/8. 6.30΄μ.μ., εκδήλωση – συζήτηση
ΟΜΙΛΗΤΕΣ:
- Βασιλική Λάζου, ιστορικός, διδάσκουσα στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ
- Χρήστος Γκοσλιόπουλος, Δήμαρχος Νεστορίου Καστοριάς
- Τζέλα Βαρνάβα – Σκούρα, ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ
- Κώστας Καραβίδας, διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
β) Σάββατο 29/8, 10.30 π.μ.
- Επίσκεψη στο νοσοκομείο του ΔΣΕ στον Γράμμο
- Επίσκεψη στο Μνημείο – Μουσείο του ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΔΣΕ στο Νεστόριο
[*] Αφιερωμένη στη μνήμη των Γιάννη και Νίκου Μότσιου, μαχητών του ΔΣΕ
Αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας, συνεργάτες των δυνάμεων Κατοχής, ακροδεξιά, αντικομμουνιστικά, στοιχεία, εξαπέλυσαν ένα άγριο πογκρόμ κατά των ΕΑΜιτών - ΕΛΑΣιτών. Αυτή η “λευκή τρομοκρατία” ανάγκασε τους αγωνιστές/τριες της Εθνικής Αντίστασης να συγκροτήσουν ομάδες για την αυτοπροστασία τους, την προστασία των οικογενειών τους και των περιουσιών τους.
Οι ομάδες αυτές, γνωστές με τα ονόματα ΟΚΔΑ (Ομάδες Καταδιωκόμενων Δημοκρατικών Αγωνιστών) ή ΟΔΕΚΑ (Ομάδες Δημοκρατικών Ενόπλων Καταδιωκόμενων Αγωνιστών) συγκροτήθηκαν στα Πιέρια, τον Όλυμπο, τη Θεσσαλία, το Βέρμιο, το Πάικο, στην Κεντρική Μακεδονία, το Βόιο και Γράμμο, στο Βίτσι , στην Ήπειρο, τη Ρούμελη, την Πίνδο. Οι ΟΚΔΑ ή ΟΔΕΚΑ, τέθηκαν υπό την καθοδήγηση του ΚΚΕ μετά τη 12η Ολομέλεια (25- 27 Ιουνίου 1945), που αποφάσισε ότι η απάντηση στη 'λευκή τρομοκρατία' ήταν η Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα.
Σε σύσκεψη στις 26-28 Οκτωβρίου 1946 στην Τσούκα Αντιχασίων, με τη συμμετοχή των “καπετάνιων” Μάρκου, Κίσσαβου, Κικίτσα και Λασσάνη, αποφασίστηκε η ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, “έχοντας υπόψη ότι είναι ώριμη πια η ανάγκη της δημιουργίας συντονιστικού οργάνου για το συντονισμό και την καθοδήγηση του όλου αντάρτικου αγώνα.”
Ο αντάρτικος αυτός στρατός, με την υπ' αριθμ. 19 διαταγή του Γενικού Αρχηγείου στις 27/12/1946 ονομάστηκε «Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας».
Η ΕΔΙΑ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ 1940-1974, με την 16η Θεματική Συνάντησή της για τη δεκαετία του '40, σκοπεύει να αναδείξει τις συνθήκες γένεσής του ΔΣΕ, την εξέλιξή του από μικρές αντάρτικες ομάδες σε οργανωμένο στρατό, τις στρατηγικές επιλογές που καθόρισαν την πορεία του, εντάσσοντας την ελληνική εμπειρία στο ευρύτερο πλαίσιο των Εμφυλίων Πολέμων του 20ού αιώνα.
Ταυτόχρονα, η εκδήλωση θα εμπλουτιστεί με τις αυθεντικές μαρτυρίες και το ρόλο μαχητών του ΔΣΕ, όπως των αδελφών Γιάννη και Νίκου Μότσιου - στη μνήμη των οποίων είναι αφιερωμένη – αλλά και με την επίσκεψη-ξενάγηση στο αντάρτικο νοσοκομείο του Γράμμου και στο Μουσείο ΕΑΜ – ΕΛΑΣ – ΔΣΕ στο Νεστόριο.
Καθώς τις τελευταίες ιδιαίτερα δεκαετίες διευρύνεται το χάσμα ανάμεσα στις «εθνικώς ορθές» εκδοχές της ιστορίας και τις συλλογικές, συχνά τραυματικές προσωπικές μνήμες, έγινε και η μνήμη ιστορικός τόπος. Η συντήρηση των εθνικών μύθων και ταμπού, η άρνηση να αντιμετωπίσει κανείς με ειλικρίνεια τη σκοτεινή πλευρά της δικής του ιστορίας, στο όνομα της «εθνικής συνοχής» και της «επούλωσης των πληγών», επιτείνουν τον ιστορικό αναλφαβητισμό ιδιαίτερα της νέας γενιάς, που, καθώς δίνει τη μάχη για το μέλλον, είναι υποχρεωμένη να πατάει στο έδαφος της ιστορικής αλήθειας για το παρελθόν, χωρίς τους παραμορφωτικούς φακούς του ιστορικού αναθεωρητισμού που μετατρέπει τους θύτες σε θύματα.
Στόχος μας δεν είναι μόνο η διάσωση, συλλογή, μελέτη ντοκουμέντων και μαρτυριών για την περίοδο 1940-‘74, αλλά και η δημόσια παρουσίασή τους, ώστε η ιστορική μνήμη να είναι επισκέψιμη.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ:
α) Παρασκευή 28/8. 6.30 μ.μ., εκδήλωση – συζήτηση
ΟΜΙΛΗΤΕΣ:
- Βασιλική Λάζου, ιστορικός, διδάσκουσα Τμήματος Πολιτικών Επιστημών ΑΠΘ:
80 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ: Η γένεση, η εξέλιξη και τα όρια ενός αντάρτικου στρατού στον σύγχρονο εμφύλιο πόλεμο
- Χρήστος Γκοσλιόπουλος, Δήμαρχος Νεστορίου Καστοριάς:
Το Νεστόριο στον Εμφύλιο και οι επιπτώσεις του στην περιοχή του Γράμμου
- Τζέλα Βαρνάβα – Σκούρα, ομότιμη καθηγήτρια του ΕΚΠΑ:
Μαρτυρίες από την Αντίσταση, τον Εμφύλιο, την Υπερορία, τον Επαναπατρισμό
- Κώστας Καραβίδας, διδάσκων στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων:
Ο ελεγειακός Γιάννης Μότσιος (1930-2026) του Γράμμου
β) Σάββατο 29/8, 10.30 π.μ.
Επίσκεψη-ξενάγηση:
- στο νοσοκομείο του ΔΣΕ στον Γράμμο και
- στο Μουσείο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ-ΔΣΕ στο Νεστόριο
ΔΙΑΜΟΝΗ:
Ξενώνας Πάρκου Εθνικής Συμφιλίωσης, Λιβάδια Κοτύλης, Γράμμος,
τηλ. 2467 021853
[*] Αφιερωμένη στη μνήμη των Γιάννη και Νίκου Μότσιου, μαχητών του ΔΣΕ
Θεσσαλονίκη 5-7-2026
Για το Δ.Σ.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ Η Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ
Τρ. Μηταφίδης Μ. Καβάλα
(6974016884) (699220800)
