«Η Οικοκτονία της λεκάνης Σαριγκιόλ ως “ζώνη θυσίας”. Αίτημα για Αλήθεια, Αποκατάσταση και Λογοδοσία, ενόψει ενσωμάτωσης της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1203 και “ανάπτυξης” data center στην Κοζάνη» (γράφει η Χαρά Μαρτζούκου*)
«Η Οικοκτονία της λεκάνης Σαριγκιόλ ως “ζώνη θυσίας”.
Αίτημα για Αλήθεια, Αποκατάσταση και Λογοδοσία, ενόψει ενσωμάτωσης της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1203 και “ανάπτυξης” data center στην Κοζάνη»
Απευθύνουμε την Ανοιχτή Επιστολή, ενόψει της επικείμενης ενσωμάτωσης στο ελληνικό δίκαιο της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1203, για την προστασία τού περιβάλλοντος μέσω του ποινικού δικαίου και της “ανάπτυξης” data center στον χώρο τού, τέως ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου. Οι πολίτες γινόμαστε πραγματικά χρήσιμοι, όταν ονομάζουμε τα πράγματα με το όνομά τους. Το όνομα αυτού, που συμβαίνει στην Λεκάνη Σαριγκιόλ και την ευρύτερη “Λιγνιτική Περιοχή”, επί επτά δεκαετίες είναι Οικοκτονία.
Η “ανακοίνωση”, Μνημονίου Συνεργασίας ΔΕΗ – Amazon Web Services (AWS), για data center αρχικής ισχύος 300 MW, με ορίζοντα επέκτασης έως 1 GW, δεν μας φέρνει μόνο προ των ευθυνών για το μέλλον. Μας φέρνει προ των ευθυνών για ένα παρελθόν που δεν έχει τελειώσει. Η “λεκάνη Σαριγκιόλ”, στο μέσο τής οποίας βρίσκεται ο, τέως ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου ήταν ως τη δεκαετία 1950 ένας ζωντανός υγρότοπος, η “Κίτρινη Λίμνη”. Αποξηράνθηκε κι ύστερα ήρθαν τα ορυχεία, που αφάνισαν ή απειλούν να αφανίσουν δεκάδες οικισμούς κατοικημένους από την 7η χιλιετία π.Χ. Χωριά ολόκληρα, η Καρδιά, η Χαραυγή, η Εξοχή, ο Κόμανος, ο Κλείτος, και στη συνέχεια η Μαυροπηγή, η Ποντοκώμη, η Ακρινή και οι Ανάργυροι, μετεγκαταστάθηκαν ή μετεγκαθίστανται για να επεκταθούν τα ορυχεία. Οι κάτοικοι του Αγίου Δημητρίου, του Ρυακίου, της Ακρινής και της Κοιλάδας έπιναν επί χρόνια νερό με εξασθενές χρώμιο πάνω από το επιτρεπτό όριο. Η δικαστική υπόθεση “έκλεισε” το 2022 με αθώωση των πρωτοδίκως καταδικασθέντων· το νερό, το έδαφος και οι αποθέτες τέφρας όμως έμειναν εκεί. Η περιοχή πλήρωσε το κόστος του λιγνιτικού μοντέλου και καλείται τώρα να πληρώσει και το κόστος του «μεταβατικού». Το όφελος και στις δύο περιπτώσεις, πηγαίνει αλλού. Η βιβλιογραφία της περιβαλλοντικής δικαιοσύνης έχει όνομα γι’ αυτό: «ζώνη θυσίας».
Σε διεθνές κι ευρωπαϊκό επίπεδο η Οικοκτονία έχει πάψει να είναι μόνο αίτημα και έχει γίνει δίκαιο. Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1203 ποινικοποιεί τις περιπτώσεις που χαρακτηρίζει συγκρίσιμες με την Οικοκτονία (αιτιολογική σκέψη 21), δηλαδή την εκτεταμένη και ουσιαστική, μη αναστρέψιμη ή μακροχρόνια βλάβη σε οικοσυστήματα και στην ποιότητα του αέρα, του εδάφους και των υδάτων (άρθρο 3 παρ. 3). Το Συμβούλιο της Ευρώπης εγκαινίασε, για υπογραφή τον Δεκέμβριο του 2025, Σύμβαση που ποινικοποιεί καταστροφικές βλάβες ισοδύναμες με την Οικοκτονία. Το Βέλγιο την εισήγαγε στον Ποινικό του Κώδικα. Το Βανουάτου, τα Φίτζι και η Σαμόα ζητούν να αναγνωριστεί ως το πέμπτο διεθνές έγκλημα ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Το Διεθνές Δικαστήριο αναγνώρισε τον Ιούλιο 2025 ότι η υποχρέωση πρόληψης σημαντικής περιβαλλοντικής βλάβης βαρύνει κάθε κράτος απέναντι σε ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα, erga omnes!
Η πραγματικότητα δεν περιμένει. Η προθεσμία ενσωμάτωσης της Οδηγίας έληξε στις 21 Μαΐου 2026 χωρίς να την τηρήσει η Ελλάδα. Το σχέδιο νόμου, που κατά τα δημοσιεύματα προβλέπει για την Οικοκτονία κάθειρξη έως δέκα ετών, δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Στο μεταξύ, στις 21 Σεπτεμβρίου 2026 εγκρίθηκε η μελέτη καθαίρεσης σε 548.360 τ.μ. του γηπέδου του ΑΗΣ, ενώ η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του data center δεν έχει ακόμη αναρτηθεί. Εκ μέρους των “κακών” δρομολογούνται τετελεσμένα που υπερβαίνουν γενιές.
Συνεπώς, ο πολυετής χαρακτήρας του ζητήματος επιτάσσει να το δούμε όπως είναι. Κατά την κρίση μας, η Οικοκτονία στη λεκάνη Σαριγκιόλ δεν είναι μόνο συντελεσμένο έγκλημα του παρελθόντος. Είναι έγκλημα διαρκές. Όσο οι αποθέτες τέφρας, τα ορυχεία και οι υδροφόροι μένουν χωρίς αποκατάσταση, ενώ υπάρχει νομική υποχρέωση αποκατάστασης, η παράνομη κατάσταση συντηρείται καθημερινά. Ο νέος νόμος θα εφαρμόζεται σε ό,τι συνεχίζεται μετά την ψήφισή του, και η παραγραφή δεν αρχίζει όσο η κατάσταση διαρκεί. (κατ’ αρχήν τεκμηρίωση στο λήμμα που συνοδεύει την επιστολή μας).
Παρότι πρόκειται για αιχμή και κατά προσώπων, η παρέμβασή μας, αποτελεί καθρέφτη για όλους, ιδίως σε μια περίοδο που έχουμε εισέλθει στην τελική ευθεία των εθνικών εκλογών. Στις 5 Ιουνίου 2026 ο Υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας αναγνώρισε στη Βουλή, κατά τα δημοσιευμένα αποσπάσματα, ότι τα data center έχουν επιπτώσεις στη χρήση νερού και ενέργειας, οι οποίες «θα αξιολογηθούν» και ότι η περιβαλλοντική αδειοδότηση θα ακολουθήσει. Λίγους μήνες αργότερα εγκρίνονται μη αναστρέψιμες εργασίες πριν από κάθε αξιολόγηση. Από την άλλη πλευρά, στις 26 Αυγούστου 2026, την ίδια ημέρα που δημοσιοποιήθηκε η ποινικοποίηση της Οικοκτονίας, κατατέθηκε στην Βουλή τροπολογία του βουλευτή Κοζάνης, Π. Κουκουλόπουλου, η οποία απαγορεύει την παύση της λιγνιτικής λειτουργίας μονάδων του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου πριν από το 2030 και το 2040 και τη συνδέει με την εκμετάλλευση θαλάσσιων υδρογονανθράκων. Ο ίδιος, με Ανοιχτή Επιστολή της 21ης Σεπτεμβρίου 2026, ζητά «επιστημονική θωράκιση» για το data center και διεκδίκηση ανταποδοτικού οφέλους «εάν» το έργο γίνει αποδεκτό.
Στις 5 Ιουνίου 2026 η Κυβέρνηση διαβεβαίωνε τη Βουλή ότι το data center βρίσκεται σε στάδιο «ιδέας» και ότι η αδειοδότηση δεν έχει ξεκινήσει. Τον ίδιο μήνα, η ΔΕΗ ολοκλήρωνε διαγωνισμούς για ηλεκτρομηχανολογικό εξοπλισμό μακράς παράδοσης, και στην πλατφόρμα της είχε ήδη αναρτηθεί πρόσκληση για την κατεδάφιση των πύργων ψύξης τού τέως ΑΗΣ. Οι αποφάσεις για το μέλλον του τόπου λαμβάνονταν και λαμβάνονται, ερήμην της Κοινωνίας των Πολιτών. Όταν η Κοινωνία ενημερώνεται για ό,τι την αφορά από δελτία τύπου εταιρειών, αφού έχουν ήδη συμφωνηθεί οι όροι, η «μετάβαση» δεν είναι δημοκρατική διαδικασία, είναι συναλλαγή, κάτω από το “τραπέζι”, στην οποία η Κοινωνία δεν κάθεται καν στο “τραπέζι”.
Μόνη, ασφαλής οδός, κατά τη γνώμη μας, να πάψει το περιβάλλον να αντιμετωπίζεται ως παράμετρος για τη διαπραγμάτευση ανταλλάγματος είτε αυτό λέγεται θέσεις εργασίας είτε αντισταθμιστικά οφέλη είτε παράταση του λιγνίτη. Το περιβάλλον είναι όριο. Εκεί, όπου το όριο έχει ήδη παραβιαστεί, δεν διαπραγματευόμαστε το τίμημα της παραβίασης, απαιτούμε την αποκατάστασή της. Η λεκάνη Σαριγκιόλ κι η ευρύτερη “λιγνιτική περιοχή”, δεν είναι μια περιοχή σε μετάβαση. Είναι τυπικό δείγμα και μελέτη περίπτωσης Οικοκτονίας σ’ ευρωπαϊκό έδαφος!
Με προσδοκία στην αρμοδιότητά σας, τα αιτήματα που απευθύνω είναι:
– Προς τις Συμπολίτισσες και τους Συμπολίτες: να συμμετάσχουμε μαζικά και τεκμηριωμένα στην διαβούλευση της ΜΠΕ του data center μόλις αναρτηθεί και να ζητήσουμε δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα παρακολούθησης εδάφους και υδάτων της λεκάνης.
– Προς την Αρχή Συνήγορος του Πολίτη: να εξετάσει εάν συνιστά κακοδιοίκηση, η έγκριση μη αναστρέψιμων εργασιών πριν από την περιβαλλοντική αξιολόγηση του έργου για το οποίο γίνονται.
– Προς την Εθνική Αρχή Διαφάνειας: να εξετάσει την διαφάνεια των διαδικασιών έγκρισης και διάθεσης του γηπέδου τέως ΑΗΣ.
– Προς την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς: να εξετάσει αν έχουν δημοσιοποιηθεί πλήρως οι ουσιώδεις όροι του Μνημονίου ΔΕΗ – AWS, ιδίως οι οικονομικές δεσμεύσεις, οι όροι παράδοσης του γηπέδου και το αν περιλαμβάνεται η διάθεση του υδροδοτικού συστήματος του σταθμού.
– Προς τη Διεύθυνση Υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Ηπείρου – Δυτικής Μακεδονίας: να δημοσιοποιήσει τις άδειες χρήσης νερού, τέως ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου και να διευκρινίσει δημόσια αν μεταβιβάζονται ή πρόκειται να εκδοθούν νέες άδειες για το data center, από ποια πηγή και σε ποιές ποσότητες.
– Προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή: να παρακολουθήσει την εκπρόθεσμη ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1203 και την συμμόρφωση των εγκρίσεων στη λεκάνη Σαριγκιόλ με το ενωσιακό, περιβαλλοντικό δίκαιο.
– Προς την Επιτροπή Αναφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: να λάβει υπόψη αυτή την επιστολή ως αναφορά πολιτών για μια περιοχή που αποτελεί «ζώνη θυσίας» εντός της Ένωσης.
– Προς την Εισαγγελία Πρωτοδικών Κοζάνης: να εξετάσει αυτεπαγγέλτως, κατά παντός υπευθύνου, αν η συνεχιζόμενη κατάσταση μη αποκατάστασης των αποθετών τέφρας, των ορυχείων και των υδροφόρων στοιχειοθετεί αξιόποινες πράξεις κατά την ισχύουσα νομοθεσία και να μεριμνήσει για τη διασφάλιση αποδεικτικών στοιχείων με σύγχρονες μετρήσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά οφείλω στην Ακαδημαϊκή Κοινότητα, ως μέλος της.
Η ανοικτή επιστολή Κουκουλόπουλου ζητά από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας να γίνει «πυξίδα» στην διεκδίκηση του “ανταλλάγματος”. Η δική μας διαπίστωση, μέχρι σήμερα, σημειώνει ότι τα μέλη της Ακαδημαϊκής Κοινότητας, της περιοχής, δεν έχουν λάβει δημόσια θέση ούτε για την Οικοκτονία τής λεκάνης Σαριγκιόλ και της ευρύτερης “Λιγνιτικής” περιοχής ούτε για την έγκριση μη αναστρέψιμων εργασιών, πριν από κάθε περιβαλλοντική αξιολόγηση ούτε για την εκπρόθεσμη ενσωμάτωση της Οδηγίας 2024/1203. Όταν κρίθηκε η υπόθεση του εξασθενούς χρωμίου, επιστήμονες πανεπιστημίων κατέθεσαν στο Ακροατήριο και πήραν θέση. Σήμερα, που η ίδια λεκάνη αλλάζει χρήση χωρίς να έχει αποκατασταθεί, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα· είναι στάση. Ως πανεπιστημιακή δασκάλα, σημειώνω την αυτοκριτική που οφείλουμε όλοι μας. Από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, τα Επιμελητήρια και τους Επιστημονικούς φορείς & συλλόγους τής περιοχής ζητούμε δημόσια θέση, ανεξάρτητες μετρήσεις και δημόσια επιστημονική τεκμηρίωση της πραγματικής κατάστασης εδάφους και υδάτων. Όχι, όμως για να υπολογίσουμε το “αντάλλαγμα”, αλλά για να καταγράψουμε την βλάβη, συνεχιζόμενη από τότε, εδώ κι 70 χρόνια, μέχρι σήμερα!
Φέρουμε ιστορικό χρέος να συνθέσουμε μια ασπίδα αλήθειας για τον τόπο μας. Μην αφήνουμε την κοινωνία έρμαιη, μηδέ των δελτίων τύπου που παρουσιάζουν ένα data center ως «νέα εποχή» σε ένα γήπεδο που δεν έχει ακόμη αποκατασταθεί, μηδέ της νοσταλγίας για ένα λιγνιτικό μοντέλο που αντιμετώπισε τους ανθρώπους και τη γη ως αναλώσιμα. Οι δύο αφηγήσεις έχουν κάτι κοινό, η τιμή τους πληρώνεται εδώ.
Μείζον σημείο είναι η θέση των δύο εταιρειών. Η AWS, με την υπογραφή τού δεσμευτικού Μνημονίου Συνεργασίας, εισήλθε στην αιτιακή αλυσίδα των ενεργειών στη λεκάνη Σαριγκιόλ. Οι προπαρασκευαστικές ενέργειες της ΔΕΗ γίνονται στον χώρο για τις ανάγκες τής εγκατάστασης που η AWS δεσμεύτηκε να μισθώσει για 15 χρόνια, σε χώρο, δηλαδή, με δημόσια γνωστή ιστορία ρύπανσης και πριν από οποιαδήποτε περιβαλλοντική αξιολόγηση. Οι όροι του Μνημονίου δεν έχουν δημοσιοποιηθεί. Ζητούμε, να δημοσιοποιηθούν, ώστε να κριθεί αν η δέσμευση συμβάλλει στην διατήρηση ή την επιδείνωση της κατάστασης που συνιστά την Οικοκτονία. Η ΔΕΗ, ως φορέας των λιγνιτικών δραστηριοτήτων και υπόχρεος αποκατάστασης είναι κατά την ανάλυση του λήμματος, που έπεται της Ανοικτής Επιστολής μας, ο κεντρικός φορέας τής διαρκούς παράνομης κατάστασης.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί το νερό. Κατά δημοσίευμα της 18ης Σεπτεμβρίου 2026, μαζί με την έκταση, τα κτήρια και τις ενεργειακές υποδομές παραδίδεται και η υδροδότηση του σταθμού, τα δίκτυα και το νερό που έψυχε τις λιγνιτικές μονάδες. Η επίσημη ανακοίνωση της ΔΕΗ μιλά μόνο για «υποστηρικτικές ενεργειακές υποδομές» και σιωπά για το νερό. Η ίδια, η ΔΕΗ όμως, δηλώνει ότι το data center θα χρειάζεται συμπληρωματικό νερό στις ακραίες θερμοκρασίες. Το νερό αυτό θα προέλθει από κάποια πηγή, με κάποια άδεια, από κάποιον υδροφόρο. Ποιά πηγή, ποι άάδεια και ποιός υδροφόρος, κανείς δεν έχει πει δημόσια. Η λεκάνη Σαριγκιόλ είναι αποξηραμένη λίμνη, άρα, το data center θα αντλεί από το υδατικό σύστημα ενός υγροτόπου που εξαφανίστηκε πριν από επτά δεκαετίες. Σε μια λεκάνη όπου τα υπόγεια νερά έχουν ήδη υποστεί επτά δεκαετίες αντλήσεων και ρύπανσης και όπου οι κάτοικοι έπιναν εξασθενές χρώμιο, η σιωπή για το νερό δεν είναι λεπτομέρεια. Η Οδηγία (ΕΕ) 2024/1203 ονομάζει ρητά τη βλάβη στην ποιότητα των υδάτων ως μορφή των εγκλημάτων που συγκρίνει με την Οικοκτονία. Το νερό είναι το κέντρο τής Οικοκτονίας στη λεκάνη Σαριγκιόλ και την ευρύτερη “Λιγνιτική” περιοχή κι αυτό ακριβώς αποσιωπάται.
Χαρακτηριστικό, ότι το ίδιο δημοσίευμα που φέρνει στο φως το ζήτημα του νερού δεν το αντιμετωπίζει ως βλάβη αλλά ως απώλεια, θρηνεί το «σφράγισμα» κάθε επιστροφής στον λιγνίτη και την παράδοση της ενεργειακής ανεξαρτησίας της χώρας. Ακόμη κι όσοι καταγγέλλουν την συμφωνία βλέπουν το νερό της λεκάνης ως πόρο που αλλάζει χέρια, όχι ως βλάβη που πρέπει να αποκατασταθεί. Η λογική τής «ζώνης θυσίας» δεν έχει αντίπαλο στον δημόσιο λόγο, μόνο διεκδικητές τού “λαφύρου”. Η Οικοκτονία τής λεκάνης Σαριγκιόλ ΖΗΤΑ υποστηρικτές, να την μετρήσουν ως απώλεια της ίδιας της γης και του νερού!
Μόνο με την αλήθεια, ως αφετηρία μπορούμε να διεκδικήσουμε από τις, απερχόμενες Κυβέρνηση & Αντιπολίτευση κι όποιες πρόκειται ν’ αναδείξει ο κυρίαρχος Λαός, αυτό που δικαιούται ο τόπος. Αποκατάσταση, πριν από κάθε νέα χρήση, Λογοδοσία πριν από κάθε νέο αντάλλαγμα. Η εύκολη διολίσθηση είτε στους διθυραμβικούς επαίνους της «νέας εποχής» είτε στη νοσταλγία τού λιγνίτη, παραπλανούν & υπηρετούν πονηρούς σκοπούς. Και τα δύο μάς είναι γνωστά. Και τα δύο τα έχουμε πληρώσει και τα πληρώνουμε.
Επιλέγουμε στάση. Ανήκουμε, στην πλευρά που αποκαλύπτει και καταδικάζει το έγκλημα της Οικοκτονίας. Δεν ανήκουμε ούτε στην πλευρά που υπόσχεται την επιστροφή στον λιγνίτη ούτε στην πλευρά που παρουσιάζει το data center ως σωτηρία σε έδαφος που δεν έχει αποκατασταθεί, γιατί και οι δύο αντιμετωπίζουν τον τόπο μας ως «ζώνη θυσίας». Καλούμε, τις Συμπολίτισσες , τους Συμπολίτες, όλους τους ενεργούς Πολίτες, σε συστράτευση, ώστε με κάθε νόμιμο μέσο, με τη συμμετοχή στις διαβουλεύσεις, τις αναφορές στις Ανεξάρτητες Αρχές, στα ενωσιακά όργανα και την προσφυγή στην Δικαιοσύνη, ν’ ανατρέψουμε τις ενέργειες ΔΕΗ – AWS, Κυβέρνησης και Αντιπολίτευσης, που συντηρούν και διαιωνίζουν την Οικοκτονία του τόπου μας.
Εν κατακλείδι, αιτούμασθε:
- Ν’ ανασταλούν αμέσως, με ρητό και κατηγορηματικό τρόπο, όλες οι εργασίες καθαίρεσης, αποξήλωσης και προετοιμασίας του γηπέδου τέως ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, καθώς και κάθε αδειοδοτική διαδικασία για νέες χρήσεις στην λεκήνη Σαριγκιόλ και την ευρύτερη “λιγνιτική” περιοχή, αφενός έως την κατάθεση και την ψήφιση του νομοσχεδίου για την ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1203 κι αφετέρου έως να εξεταστούν η λεκάνη Σαριγκιόλ και η ευρύτερη “Λιγνιτική” περιοχή, ως περίπτωση όπου συντελείται το έγκλημα της Οικοκτονίας και να αποφανθεί η Δικαιοσύνη. Η αναστολή, δεν είναι υπερβολή, αλλά εφαρμογή τής αρχής της προφύλαξης (άρθρο 191 παρ. 2 ΣΛΕΕ) και της υποχρέωσης του Κράτους να προστατεύει το φυσικό περιβάλλον (άρθρο 24 Συντάγματος).
- Μέχρι τότε, οι αρμόδιες ενωσιακές κι εθνικές Αρχές να εκπονήσουν πλαίσιο δράσεων για την αποκατάσταση των βλαβών από το διαρκές έγκλημα της Οικοκτονίας, με δαπάνες τού ρυπαίνοντος και πρωτίστως της ΔΕΗ, κατά την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει» (άρθρο 191 παρ. 2 ΣΛΕΕ) και το ΠΔ 148/2009 για την περιβαλλοντική ευθύνη. Οι εργασίες αποκατάστασης και παρακολούθησης εξαιρούνται από την αναστολή· είναι ακριβώς αυτό που οφείλεται στον τόπο.
Για νάβρουν τα αιτήματα ανταπόκριση, ώστε με αντικειμενικότητα και επιστημονική τεκμηρίωση να χαραχθούν δημοκρατικά τα επόμενα βήματα για τον τόπο, αρκεί η Κοινωνία των Πολιτών να λάβει θέση και να ξεκινήσει τον αγώνα, τώρα.
26 Σεπτεμβρίου 2026
*Μαρτζούκου Δ. Χαρίκλεια (Χαρά)
Σύμβουλος Στρατηγικής Διαχείρισης
Α.Μ. Ο.Ε.Ε. 34375
Συνημμένα:
– Λήμμα τής συντάκτριας: «Η Οικοκτονία στη λεκάνη Σαριγκιόλ ως τυπικό δείγμα «ζώνης θυσίας»» – Μέρος πρώτο: κανονιστικό πλαίσιο, χρονολόγιο και ο διαρκής χαρακτήρας τού εγκλήματος (παρατίθεται αμέσως μετά την επιστολή).
https://kozani.tv/index.php/132543
