Δύο αμερικανικοί ενεργειακοί όμιλοι, δύο δρόμοι προς την Ουκρανία και οι πρέσβεις - ντίλερ

Στη φωτο: Υπογραφές για πώληση αμερικανικού LNG σε Αλβανία και Ουκρανία. «Atlantic-SEE» και «Argent LNG» ανταγωνίζονται στις ίδιες αγορές.

Τα γεγονότα γύρω από την απόσυρση της Γκιλφόιλ από την πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα φωτίζουν το πώς διαπλέκονται ενδοαστικές αντιθέσεις στις ΗΠΑ και ανταγωνιστικά γεωπολιτικά σχέδια.

Ο Κάθετος Διάδρομος, για την προώθηση του οποίου η Γκιλφόιλ έχει πάρει τα εύσημα τόσο από την αμερικανική όσο και από την ελληνική κυβέρνηση, παρουσιάζεται από την ελληνική κυβέρνηση και τα άλλα κόμματα ως έργο «ενεργειακής ασφάλειας» και «γεωπολιτικής αναβάθμισης». Κυρίως, ως «εθνική» στρατηγική επιλογή.

Στην πραγματικότητα - όπως επιβεβαιώνουν και τα στοιχεία που καταγράφουμε πιο κάτω - αποτελεί πεδίο οξυμένου ανταγωνισμού για συμβόλαια, υποδομές και μερίδια αγοράς, στο οποίο συμμετέχουν επιχειρηματικοί όμιλοι με συγκρουόμενα συμφέροντα. Απ' αυτήν την άποψη, κάθε «βήμα» που κάνει ο σχεδιασμός αυτός γεννά ακόμα περισσότερα αδιέξοδα, αντιφάσεις, δεν κλείνει αλλά ανοίγει νέους ανταγωνισμούς.

Απ' αυτήν τη σκοπιά, κάθε ντιλ πάνω στον ενεργειακό χάρτη, που αναχαράσσεται μέσα σε συνθήκες ιμπεριαλιστικού πολέμου, είναι παράγοντας αύξησης της εμπλοκής της χώρας στον πόλεμο. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερους κινδύνους για τον ελληνικό και τους άλλους λαούς, που κάνουν αστείες τις προσπάθειες αστικών επιτελείων να παρουσιάσουν ως «εθνική» υπόθεση την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου ή ως «απώλεια» την αποπομπή Γκιλφόιλ.

Το χρονικό που ακολουθεί είναι αποκαλυπτικό...

Ξεδιπλώνοντας το κουβάρι των ανταγωνισμών

Τον περασμένο Μάρτη η πρέσβειρα των ΗΠΑ πραγματοποίησε μια μη ανακοινωμένη επίσκεψη στα Τίρανα, όπου συναντήθηκε με τον Αλβανό πρωθυπουργό Εντι Ράμα. Στην επίσκεψη την συνόδεψε ο επικεφαλής του ομίλου «Aktor», Αλέξανδρος Εξάρχου.

Λίγες βδομάδες αργότερα η αλβανική κυβέρνηση έλαβε επιστολή από το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας της κυβέρνησης Τραμπ, με προτάσεις για εταιρείες που θα μπορούσαν να συνεργαστούν με την Αλβανία για την προμήθεια αμερικανικού LNG. Σύμφωνα με τον υπουργό Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, Ενέα Καρακάτσι, η μόνη διαθέσιμη πρόταση αφορούσε συμφωνία με την αμερικανική «Venture Global».«Δεν νομίζω ότι υπήρχαν, για να το πω έτσι, πολλές εταιρείες σε εκείνο το email», ανέφερε ο ίδιος.

Η «Venture Global» έχει κλείσει συμφωνία με τη θυγατρική του ομίλου «Aktor», «Atlantic SEE LNG Trade» (ΔΕΠΑ 40% - «Aktor» 60%), για την προμήθεια τουλάχιστον 1 εκατ. τόνων LNG ανά έτος για 20 χρόνια, με εφαρμογή από τον Γενάρη του 2030.

Στις 28 Απρίλη ο Εξάρχου υπέγραψε μαζί με τον Αλβανό υπουργό και την κρατική αλβανική εταιρεία φυσικού αερίου ALBGAZ συμφωνία διάρκειας 20 ετών για την προμήθεια ενός δισ. κ.μ. LNG ετησίως από το 2030, ύψους περίπου 6 δισ. δολαρίων. Η συμφωνία υπογράφτηκε υπό το βλέμμα της Γκιλφόιλ και του Ράμα.

Λίγους μήνες μετά, στις 9 Σεπτέμβρη, στο τραπέζι των ενεργειακών ντιλ με τον Αλβανό πρωθυπουργό έκατσε ένας άλλος έμπορος αμερικανικού LNG, ο Τζόναθαν Μπας, διευθύνων σύμβουλος της «Argent LNG». Οι δυο τους υπέγραψαν ένα μη δεσμευτικό μνημόνιο συνεργασίας, για την από κοινού διερεύνηση της κατασκευής ενός μεγάλου τερματικού σταθμού εισαγωγής, αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Αλβανία, με αμερικανική στήριξη και συγχρηματοδότηση.

Το σχέδιο προβλέπει δυναμικότητα έως 5 εκατ. τόνων LNG ετησίως και φιλοδοξεί να εξυπηρετήσει όχι μόνο την αλβανική αγορά, αλλά και τις γειτονικές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, με πιθανές διαδρομές προς την Ουκρανία.

16 μέρες αργότερα, στις 25 Σεπτέμβρη, η «Wall Street Journal» δημοσίευσε εκτενές ρεπορτάζ για την Γκιλφόιλ. Ανάμεσα σε άλλα, το δημοσίευμα αναφερόταν στον ρόλο της ως ντίλερ στις ενεργειακές μπίζνες ανάμεσα στην «Atlantic SEE LNG Trade» και συγκεκριμένους πωλητές LNG των ΗΠΑ.

Σ' αυτό το δημοσίευμα, ο Τζ. Μπας υποστήριξε ότι η εταιρεία του δεν είχε την ίδια πρόσβαση στην πρέσβειρα με τους ανταγωνιστές του. Ερωτηθείς αν η Γκιλφόιλ είχε προωθήσει την «Argent LNG» στις επαφές της, απάντησε: «Οχι. Εχει τις προτιμήσεις της».

Οι δύο αμερικανικοί όμιλοι του LNG δεν είναι ανταγωνιστές μόνο επειδή πουλάνε το ίδιο εμπόρευμα. Τα σχέδιά τους, που εντάσσονται στη στρατηγική της «ενεργειακής κυριαρχίας» των ΗΠΑ, ανταγωνίζονται για πρόσβαση στις ίδιες αγορές, ενώ έχουν διαφορετικές επιλογές σε ό,τι αφορά τις «πύλες εισόδου» στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Από την Τουρκία στη Ρουμανία και την Ουκρανία

Η συμφωνία της «Argent» με την Αλβανία αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου, για την ένταξη της γείτονα χώρας σε ένα δίκτυο συνεργασιών που αναπτύσσει ο αμερικανικός όμιλος με την Τουρκία, τη Ρουμανία και την Ουκρανία. Βάση αυτού του σχεδίου αποτελεί η κατασκευή ενός νέου εξαγωγικού τερματικού LNG στο Port Fourchon της Λουιζιάνα, δυναμικότητας έως 25 εκατ. τόνων ετησίως, με στόχο να ξεκινήσουν οι εξαγωγές γύρω στο 2030.

Στις 24 Ιούλη η εταιρεία εξασφάλισε άδεια του αμερικανικού υπουργείου Ενέργειας για εξαγωγές προς χώρες που έχουν συμφωνίες «ελεύθερου εμπορίου» με τις ΗΠΑ, για περίοδο 20 ετών από την έναρξη της εμπορικής λειτουργίας. Η εταιρεία επιχειρεί να εξασφαλίσει από τώρα αγοραστές και διαδρομές μεταφοράς, πριν ολοκληρωθεί η επένδυση. Το γεγονός αυτό αποτυπώνεται στις συμφωνίες που έχει συνάψει με κρατικές εταιρείες και διαχειριστές ενεργειακών δικτύων.

Τον Μάη η «Argent» υπέγραψε μνημόνιο συνεργασίας με την τουρκική BOTAS, για τη δημιουργία πλαισίου προμήθειας αμερικανικού LNG στην Τουρκία και τη δυνατότητα μεταφοράς του σε γειτονικές αγορές. Η συνεργασία αξιοποιεί τον ρόλο της BOTAS στο εθνικό δίκτυο μεταφοράς φυσικού αερίου, στους τερματικούς σταθμούς LNG και στις υποδομές αποθήκευσης της χώρας.

Είχε προηγηθεί συμφωνία συμμετοχής στην αγορά με την τουρκική εταιρεία διαχείρισης των αγορών Ενέργειας, EPIAS, για τη διοχέτευση έως και 5 εκατ. τόνων LNG ετησίως προς Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη.

Οι δύο συμφωνίες συμπληρώνουν η μία την άλλη. Αν και δεν έχουν οριστεί δεσμευτικές παραδόσεις συγκεκριμένων ποσοτήτων, η Τουρκία έχει αναδειχθεί σε «κόμβο» του στρατηγικού σχεδιασμού της «Argent» για τη σύνδεση με τις αγορές Νοτιοανατολικής και Κεντρικής Ευρώπης.

Τον Ιούλη η «Argent» υπέγραψε μνημόνιο και με την ουκρανική «Naftogaz» για τη διερεύνηση μακροχρόνιας συνεργασίας στην προμήθεια, μεταφορά και διανομή αμερικανικού LNG. Σε δημοσίευμα του «Energy Intelligence», ο Μπας υποστήριξε ότι η συνεργασία θα μπορούσε να προσφέρει στην Ουκρανία μακροχρόνια πρόσβαση σε αμερικανικό φυσικό αέριο. Το ίδιο δημοσίευμα ωστόσο διευκρίνιζε ότι η «Argent» δεν είχε εξασφαλίσει ακόμα χρηματοδότηση ή δεσμευτικές συμφωνίες αγοράς της παραγωγής του σχεδιαζόμενου τερματικού. Η εταιρεία χτίζει το εμπορικό της δίκτυο αλλά η υλοποίηση του σχεδίου παραμένει ανοιχτή.

Τον Αύγουστο ακολούθησε μνημόνιο με τη ρουμανική «Transgaz». Η ρουμανική εταιρεία εξέφρασε την πρόθεσή της να συμμετάσχει ως μέτοχος στο σχεδιαζόμενο εξαγωγικό τερματικό LNG της «Argent» στο Port Fourchon της Λουιζιάνα, δυναμικότητας έως 25 εκατ. τόνων ετησίως, επιδιώκοντας να εξασφαλίσει μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε αμερικανικό φυσικό αέριο.

Στους στόχους περιλαμβάνεται η αξιοποίηση του ρουμανικού δικτύου για τη μεταφορά αμερικανικού φυσικού αερίου προς τη Μολδαβία και την Ουκρανία, αλλά και προς την Ουγγαρία, την Αυστρία, την Τσεχία, τη Σλοβακία και τη Γερμανία. Οι συμφωνίες αυτές δεν έχουν όλες τον ίδιο βαθμό δεσμευτικότητας. Αποτυπώνουν όμως ξεκάθαρα τον σχεδιασμό του αμερικανικού μονοπωλίου, που αναζητεί πρόσβαση σε αγορές και δρόμους μεταφοράς Ενέργειας στην Ευρώπη.

Η ελληνική διαδρομή και η «Venture Global»

Από την πλευρά της, η «Venture Global» διαθέτει ήδη λειτουργικές εξαγωγικές εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ και έχει συνάψει μακροχρόνιες συμφωνίες πώλησης LNG. Σε αντίθεση με την «Argent», που βλέπει ως «πύλες εισόδου» την Τουρκία και την Αλβανία, βασικός μοχλός του σχεδιασμού της «Venture Global» στην περιοχή είναι η προαναφερθείσα συμφωνία με την «Atlantic-SEE LNG Trade», που αναδεικνύει την Ελλάδα ως «πύλη εισόδου» του Κάθετου Διαδρόμου.

Πέρα από τη συμφωνία με την Αλβανία, η «Atlantic-SEE» έχει υπογράψει μνημόνιο με τη ρουμανική «Nova Power & Gas» και την «Transgaz» για τη διερεύνηση μακροχρόνιας προμήθειας LNG.

Η κοινοπραξία επιδιώκει να διευρύνει το δίκτυο αγοραστών της σε ολόκληρη την περιοχή του Κάθετου Διαδρόμου. Τον περασμένο Φλεβάρη ανακοίνωσε μνημόνια συνεργασίας για την προμήθεια αμερικανικού LNG με τη βουλγαρική «Bulgargaz», την ουκρανική «Naftogaz», την αλβανική κυβέρνηση και τις «Aluminij Industries» και «MT Abraham Group» στη Βοσνία - Ερζεγοβίνη.

Οι συμφωνίες αυτές αποτυπώνουν τον ανταγωνισμό για τον έλεγχο των εμπορικών διαδρομών και των μελλοντικών ροών αμερικανικού LNG προς Κεντρική και Νοτιοανατολική Ευρώπη. Πρόκειται για δύο σχεδιασμούς επιχειρηματικών ομίλων που διεκδικούν μερίδιο στην ίδια αγορά, και επιδιώκουν να διαμορφώσουν τους όρους μελλοντικής τροφοδοσίας της.

Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο την πώληση φυσικού αερίου, αλλά και το ποιος θα ελέγχει τις υποδομές, τα δίκτυα διανομής και τις εμπορικές συμφωνίες που θα καθορίσουν τον ρόλο κάθε χώρας στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.

Μέσα σ' αυτό το ναρκοπέδιο, η υπόθεση Γκιλφόιλ δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός... Το προηγούμενο διάστημα δημοσιεύματα έβαλαν στο στόχαστρο τη δραστηριότητα του Τόμας Μπάρακ, πρέσβη των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικού απεσταλμένου του Ντ. Τραμπ για τη Συρία, γύρω από επιχειρηματικά συμφέροντα στον ενεργειακό χάρτη της Μέσης Ανατολής.

Σύμφωνα με το «Reuters», ο Μπάρακ φέρεται να προώθησε τη συμμετοχή της επενδυτικής εταιρείας «TI Capital» σε ένα στρατηγικής σημασίας σχέδιο αποκατάστασης του πετρελαιαγωγού Κιρκούκ - Μπανίγιας, που θα συνδέει τα κοιτάσματα του Ιράκ με τις ακτές της Συρίας. Η εταιρεία συνδέεται με τον επιχειρηματία Ζιάντ Γκαντούρ, με τον οποίο ο Αμερικανός διπλωμάτης διατηρεί μακροχρόνιες οικονομικές σχέσεις.

Σύμφωνα με οικονομικά έγγραφα που επικαλέστηκε το «Reuters», ο Μπάρακ δικαιούται ποσοστό έως 20% των κερδών από ξεχωριστή επένδυση ακινήτων υπό τη διαχείριση της «TI Capital». Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνήθηκε ότι υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων, υποστηρίζοντας πως οι παρεμβάσεις του εντάσσονται στην επίσημη αμερικανική πολιτική για την ενεργειακή διασύνδεση της περιοχής.

Αναδημοσίευση από τον «Ριζοσπάστη»