Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, η «Ωραία Ελένη» της Οικονομικής Κατάρρευσης και της Κοινωνικής Αποδιάρθρωσης της Δυτ. Μακεδονίας (Γράφει ο Χρήστος Παπαγεωργίου)

Mega Data Center στον ΑΗΣ Αγ. Δημητρίου, η «Ωραία Ελένη» της Οικονομικής Κατάρρευσης και της Κοινωνικής Αποδιάρθρωσης της Δυτικής Μακεδονίας.

------------------

Εισαγωγή:  Διαβάζουμε σε πρόσφατα δημοσιεύματα (14-10-2026, kozan.gr), «μέχρι τον Μάρτιο του 2027 αναμένεται, σύμφωνα με πληροφορίες, να έχει υπογραφεί η οριστική συμφωνία της ΔΕΗ με την Amazon, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την έναρξη κατασκευής του mega Data Center των 300 MW στον πρώην Ατμοηλεκτρικό Σταθμό «Άγιος Δημήτριος» στη Δυτική Μακεδονία. Η προετοιμασία στο πεδίο, πάντως, πρόκειται να αρχίσει από το αμέσως επόμενο διάστημα. Στο πλαίσιο αυτό, θα δρομολογηθούν εργασίες αποξήλωσης υποδομών των λιγνιτικών μονάδων του Σταθμού που έχουν αποσυρθεί, όπως για παράδειγμα των πύργων ψύξης. Οι παρεμβάσεις θα «ανοίξουν χώρο» τόσο για το Κέντρο Δεδομένων όσο και για τα έργα που θα υποστηρίζουν τη λειτουργία του, μεταξύ των οποίων και οι μονάδες αντλησιοταμίευσης».

Παράλληλα, κίνημα πολιτών  προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, όπου κατατέθηκε αίτηση ακύρωσης και αναστολής κατά της ΔΕΗ με στόχο να μπλοκαριστεί η προγραμματισμένη κατεδάφιση των πέντε πύργων ψύξης των μονάδων I-V του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου στην Κοζάνη, τονίζοντας ότι η διαχείριση των λιγνιτικών μονάδων δεν είναι ένα απλό εταιρικό ζήτημα της ιδιωτικοποιημένης ΔΕΗ, αλλά ένα ζήτημα εθνικής σημασίας που αφορά, την ενεργειακή ασφάλεια, αυτονομία και επάρκεια της χώρας, την προστασία της βιομηχανικής κληρονομιάς, το μέλλον και την επιβίωση των τοπικών κοινωνιών της Δυτικής Μακεδονίας και της Μεγαλόπολης, που πλήττονται οικονομικά και πληθυσμιακά από τη βίαιη απολιγνιτοποίηση.  Τίθεται, επομένως, το ερώτημα: τι σημαίνει στην πράξη η εξέλιξη της πρόωρης και βίαιης απολιγνιτοποίησης για τους κατοίκους της Δ. Μακεδονίας και της χώρας γενικότερα ;

1. Οι απόψεις του υπογράφοντα το παρόν για τις αποφάσεις της ιδιωτικής, από το 2022 ΔΕΗ ΑΕ, στα πλαίσια της πρόωρης απολιγνιτοποίησης της χώρας, διατυπώθηκαν στις δύο δημοσιεύσεις με τίτλο, «ΔΕΗ ΑΕ (ιδιωτική), Πρόωρη Απολιγνιτοποίηση και Mega Data Center: το Τυρί και η ….Φάκα στη Δυτική Μακεδονία!», https://kozan.gr/archives/621686, 08/05/2025, (σχετ. Νο 1) και «Ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ και Απολιγνιτοποίηση, Ζοφερές Προοπτικές για τη Δυτική Μακεδονία, kozan.gr » 03/08/2026, (σχετ. Νο 2), με αφορμή ανακοίνωση της ΔΕΗ στις 24/6/2026 με τίτλο: «Από τους αποσυρμένους εκσκαφείς στο mega data center της ΔΕΗ: Η αλήθεια για την απολιγνιτοποίηση και το αναπτυξιακό μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας» (σχετ. Νο 3).  Στα πιο πάνω κείμενα (σχετ. Νο 1 & 2) αναδεικνύεται διεξοδικά η μεθόδευση της πρόωρης και βίαιης στην πράξη απολιγνιτοποίησης της χώρας για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του ολιγοπωλίου της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (Η.Ε.) με εισαγόμενο φυσικό αέριο (φ.α.), οι στρεβλώσεις της χρηματιστηριακής αγοράς Η.Ε. κ.ο.κ. Παράλληλα, αναδύονται στο προσκήνιο οι πολύ δυσμενείς μέχρι σήμερα επιπτώσεις στο ηλεκτρικό ισοζύγιο (Η.Ι.) της χώρας, στην οικονομία και την κοινωνία της Δ. Μακεδονίας, που είναι συνοπτικά οι ακόλουθες:

1^ο) Η τεράστια αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας (Η.Ε.) στην Ελλάδα,  αφού η χώρα μας είχε την ακριβότερη μεγαβατώρα (MWh) στην αγορά χονδρικής στην Ε.Ε.- 27 από τα μέσα 2021 έως και το 2023. Το 2025, στη λιανική αγορά ήταν η τρίτη ακριβότερη στην Ευρώπη και η ακριβότερη σε όρους αγοραστικής δύναμη. Ήδη, τον ΣΕΠ 2026 σημειώθηκε η υψηλότερη μέση μηνιαία  τιμή Η.Ε. στην εγχώρια αγορά χονδρικής μετά τον ΙΑΝ 2023, ενώ η διεθνής ενεργειακή κρίση συνεχίζεται και απειλεί με εξαφάνιση τη βαριά βιομηχανία στην Ε.Ε.-27, χωρίς κανείς να είναι σε θέση να εγγυηθεί καλύτερες προοπτικές για το μέλλον, το αντίθετο μάλιστα.                                                                

2^ο) Η αποσάθρωση της οικονομίας και της κοινωνίας της Δ. Μακεδονίας, δεδομένου ότι: 

α) μειώθηκε το κατά κεφαλή ΑΕΠ σε όρους αγοραστικής δύναμης ως προς το μ.ο. της Ε.Ε.-27, από 85% το 2009 σε 48% το 2024, ενώ της Αττικής διατηρήθηκε στα ίδια επίπεδα, 95% και 94%, αντίστοιχα. Υπόψη, ότι η λιγνιτική ηλεκτροπαραγωγική δραστηριότητα στον άξονα Κοζάνη – Πτολ/δα – Αμύνταιο – Φλώρινα συνέβαλλε  πάνω από 30% στο συνολικό ΑΕΠ της περιφέρειας της Δ. Μακεδονίας στην 30ετία 1980 – 2010. 

 β) Αποδιαρθρώθηκε ο κοινωνικός ιστός με τη μεγαλύτερη μεταξύ των περιφερειών της χώρας  μείωση του πληθυσμού της (-11%) στην πρόσφατη 10ετία και το μεγαλύτερο δείκτη θανάτων ανά γέννηση (2,4) στη 2ετία 2020 – 22, όταν ο μέσος όρος της Ελλάδας ήταν 1,68, αντίστοιχα, εξαιτίας της φυγής των νέων για ανεύρεση εργασίας στο εσωτερικό αλλά και στο εξωτερικό.

2. Τα νέα έργα της ΔΕΗ, δηλ. τα δύο έργα αντλησιοταμίευσης στα ορυχεία Καρδιάς και Νοτίου Πεδίου, τα μεγαΦ/Β πάρκα ισχύος έως 2.130 MW σε εκτάσεις 51.500 στρ. των ορυχείων του Λιγνιτικού Κέντρου Δυτικής Μακεδονίας (ΛΚΔΜ) και η μονάδα ηλεκτροπαραγωγής με φ.α. στο χώρο της αποσυρόμενης(;) εντός του 2026 νέας υπερσύγχρονης λιγνιτικής μονάδας Πτολ/δα 5,    θα λειτουργούν, κυρίως, για τη συνεχή τροφοδοσία με Η.Ε. του Data Center στον ΑΗΣΑΔ, με πολύ μικρότερη, όμως, απασχόληση εργαζομένων συγκριτικά με τα ορυχεία και τους ΑΗΣ.   Αναρωτιέται κάθε καλόπιστος γνώστης της περιοχής: γιατί η ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ εγκαθιστά στο χώρο του ΑΗΣΑΔ το Data Center, προχωρώντας στην κατεδάφιση όλων των πύργων ψύξης των λιγνιτικών μονάδων, κι όχι στον ΑΗΣ Καρδιάς ή/και στον ΑΗΣ Αμυνταίου που αποσύρθηκαν οριστικά, ήδη, από το Μάιο 2021; Έτσι θα εξασφαλίζονταν η συνεχής λειτουργία του ΑΗΣΑΔ 5 με  λιγνίτη έως το 2040, όπως πρωτοαποφασίστηκε το 2014 κι αργότερα με συμφωνία της Ε.Ε. (σχετ. Νο 2).                                            

Το έργο του DATA CENTER θα αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους καταναλωτές Η.Ε. στην Ελλάδα, με τα οφέλη να καρπώνονται πρώτιστα από την εταιρία  Amazon, στερώντας τους ζωτικότατους πόρους «γη και ύδωρ» των ορυχείων από τους δυτικομακεδόνες. Ειδικότερα, θα χρησιμοποιηθούν διαχρονικά από τη ΔΕΗ δεκάδες εκατ. κ. μ. νερού στην αντλησιοταμίευση και τις ψυκτικές ανάγκες του Data Center.  Όμως, οι ποσότητες νερών που συγκεντρώνονται στα ορυχεία Καρδιάς και Ν. Πεδίου (σχετ. Νο 1), δεν επαρκούν καν για το σχηματισμό των τελικών λιμνών και την ορθολογική αποκατάσταση των εδαφών με τη δημιουργία υγροβιοτόπων, χώρων αναψυχής κλπ., σύμφωνα με τις εγκεκριμένες περιβαλλοντικές μελέτες (ΜΠΕ). Κατ’ ανάγκη, λοιπόν, θα αντληθούν από το υδροηλεκτρικό φράγμα Πολυφύτου σε απόσταση ~20 χλμ. και με υψομετρική διαφορά  πάνω από 400μ.,  καταναλώνοντας περίπου 3πλάσια Η.Ε. από όση θα παράγονταν από τα νερά αυτά κατά τη ροή τους μέσα από τους τρεις στη σειρά  ΥΗΣ Πολυφύτου, Σφηκιάς και Ασωμάτων του Αλιάκμονα ποταμού, αθροιστικής ισχύος 783 MW.        Υπόψη του αναγνώστη, ότι ο ΥΗΣ Σφηκιάς (315 MW) είναι αναστρέψιμος, δηλ. λειτουργεί και ως αντλητικός (ταμιευτικός). Ακόμη, τονίζεται ιδιαίτερα, ότι στη συνέχεια τα νερά αυτά αξιοποιούνται  για την ύδρευση της πόλης της Θεσ/νίκης ή για την άρδευση πολύ υψηλής απόδοσης γεωργικών καλλιεργειών σε πεδινές εκτάσεις των  Ν. Ημαθίας, Πιερίας και Θεσ/νίκης. Από όλα τα προαναφερθέντα προκύπτει η αναγκαιότητα για άμεση επανεξέταση από τη ΔΕΗ και την κυβέρνηση της απόφασης για εγκατάσταση Data Center στο χώρο του ΑΗΣΑΔ.

Επισημαίνεται, επίσης, ότι για παρεμφερείς κατά περίπτωση λόγους αντιδρούν οι κάτοικοι στις ΗΠΑ,  αλλά και σε πολλές άλλες χώρες, με το ενδιαφέρον πλέον για την εγκατάσταση των Data Center  να στρέφεται στο βορρά, π.χ. στην Ισλανδία, Σκανδιναβία και Καναδά, αξιοποιώντας  τη χαμηλή θερμοκρασία του αέρα για ψύξη κι όχι πολύτιμα νερά (σχετ. Ν4 8 & Νο 5).

3. Επιπρόσθετα, η ΔΕΗ ΑΕ αναφέρει (σχετ. Νο 3) , ότι «.. έχουν αποκατασταθεί πλήρως πάνω από 80.000 στρέμματα πρώην λιγνιτωρυχείων. Από αυτά, περίπου 55.000 στρέμματα παραχωρούνται σταδιακά στο Ελληνικό Δημόσιο μέσω της εταιρείας ΜΕΤΑΒΑΣΗ Α.Ε. προκειμένου να αποδοθούν για άλλες χρήσεις προς όφελος της τοπικής κοινωνίας». Ας δούμε, όμως, ποιοι ωφελούνται και ποιοι βλάπτονται με τις «νέες» αποκαταστάσεις των εδαφών των ορυχείων. Ειδικότερα:  3.1. Στο ορυχείο Αμυνταίου – Λακκιάς (ΟΠΑ) έως το 2018 είχαν αποκατασταθεί 18.100 στρ. (9.200 για αγροτικές καλλιέργειες και 8.900 ως δενδροφυτεμένες εκτάσεις), προβλέπονταν δε σύμφωνα με την Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ), ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/33466/2301/  07-04-2021 έως το 2030, εκτάσεις 20.800 στρ. για καλλιέργειες, 21.600 στρ. για δασικές χρήσεις και 2.050 στρ. θα καλύπτονταν από τη νεοσχηματιζόμενη βαθύτερη (150 μ.) ελληνική λίμνη στο ΟΠΑ, όγκου ~ 500 εκ. κ. μ. ανανεούμενου νερού.  Όμως, όπως αναφέρεται στη νέα ΑΕΠΟ για το ΟΠΑ, (ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/41170/2952/16-04-2024), με το  Ν. 4759/2020 (Α΄ 245), άρθρο 155, η περιοχή επέμβασης εντάσσεται στη ζώνη Απολιγνιτοποίησης Κοζάνης (Ζ.ΑΠ Κοζάνης).  Έτσι, από τη ΔΕΗ ΑΕ κατακρατήθηκαν 23.033.στρ. και  εγκαταστάθηκε σε έκταση 21.000 στρ. μεγαΦ/Β πάρκο ισχύος 940 MW, από την κοινή εταιρία της γερμανικής RWE (51%) και της ΔΕΗΑΝ (49%), (εικ. 1).                                                                                  

Εικ.1: ΜέγαΦ/Β πάρκα σε έκταση 21.000 στρ. στο ΟΠΑ.

Βέβαια, τίθεται αυτόματα το ερώτημα, γιατί(;) αυτή η ετεροβαρής συνεργασία RWE και ΔΕΗΑΝ στο ΟΠΑ με τα τεράστια υδατικά αποθέματα, ενώ η ΔΕΗ ήταν σε θέση να υλοποιήσει αυτοδύναμα το έργο αυτό σε άγονες εκτάσεις εκτός της περιοχής των ορυχείων στην ευρύτερη             Δ. Μακεδονία, όπου είναι διαθέσιμο επαρκές δίκτυο μεταφοράς Η.Ε. υψηλής και  υπερυψηλής τάσης. Οφείλει, επομένως, μια πειστική απάντηση στο ερώτημα αυτό η πολιτεία προς τους κατοίκους της περιοχής, σε κάθε έλληνα πολίτη και στον ιστορικό του μέλλοντος.  Ίδωμεν!!                                                                                                                           

Τελικά, με τη νέα ΑΕΠΟ «εξαφανίστηκαν» οι εκτάσεις των 20.800 στρ. του ΟΠΑ για αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες, χάριν των συμφερόντων της γερμανικής RWE. Ωστόσο, διατίθενται, στη ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ 4.007 στρ., σε στενόμακρα αγροτεμάχια περιμετρικά του του ορυχείου, όπως φαίνεται στο συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα (Νο 1) της ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ τελείως ακατάλληλα για αποδοτικές αγροτικές χρήσεις,

3.2.Μέχρι και το 2019, στα ορυχεία Πτολ/δας είχαν αποκατασταθεί εκτάσεις 31.405 στρ. (4.310 διαστρωμένες, 18.005 δασικές και θαμνώδεις, 9.015 γεωργικές και 75 για λίμνες). Με τη νέα ΑΕΠΟ, ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/18894/1245, ημ/νια 20/02/2024, η ΔΕΗ ΑΕ κατακρατεί 42.615 στρ., όπου εγκατέστησε, ήδη, μεγα Φ/Β πάρκα σε έκταση 30.500 στρ. ισχύος 1.190 MW, (εικ. 2). 

Εικ.2: Μέγα Φ/Β πάρκα σε έκταση 30.500 στρ. στα ορυχεία Πτολ/δας. 

Τα μεγαΦ/Β αυτά πάρκα εγκαταστάθηκαν σε οριζόντιες – παραοριζόντιες αποκατεστημένες ή προς αποκατάσταση και αδιατάρακτες εκτάσεις, οι οποίες προορίζονταν για  αγροδιατροφικές χρήσεις στον πρωτογενή τομέα. Ωστόσο, εγκαταστάθηκαν μεγαΦ/Β πάρκα σε αδιατάρακτες εκτάσεις πάνω από εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα λιγνίτη, π.χ. βόρεια της Ποντοκώμης και ανατολικά του ορυχείου Νοτίου Πεδίου, όπου προβλέπονταν συνέχιση της εκμετάλλευσης του λιγνίτη.                                                                                                                                                                  Προφανώς, αυτό έγινε για να διακοπεί άμεσα η εξόρυξη λιγνίτη, άρα και η λειτουργία του ΑΗΣΑΔ και της  Πτολ/δα 5, «εξαϋλώνοντας» το εμπόδιο στην ασύδοτη κερδοφορία των παραγωγών Η.Ε. με εισαγόμενο φ.α., μεταξύ των οποίων και η ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ.                                                                                                                                                                                          Τέλος, οι προς αποκατάσταση εκτάσεις στα ορυχεία Πτολ/δας μέσω της ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ, ανέρχονται σε 50.920 στρ. (λίμνες 745, ζώνες αναψυχής 2.999, δασικές χρήσεις 29.061, αγροτικές καλλιέργειες 9.773 και βιομηχανική περιοχή 8.342), όπως φαίνεται στο συνημμένο τοπογραφικό διάγραμμα (Νο 2) της ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΑΕ. Είναι φανερός ο δραστικότατος περιορισμός των εκτάσεων για γεωργικές  καλλιέργειες από την εγκατάσταση των  Φ/Β πάρκων.  Αντίθετα, στο επόμενο τοπογραφικό διάγραμμα όπου απεικονίζεται η προβλεπόμενη από την παλαιά ΑΕΠΟ (9-11-2011) αποκατάσταση των εδαφών στα ορυχεία Πτολ/δας χωρίς την απολιγνιτοποίηση, είναι φανερή η τεράστια έκταση των γεωργικών καλλιεργειών.

Αποκατάσταση εδαφών των ορυχείων Πτολ/δαςσύμφωνα με την προηγούμενη ΜΠΕ στα πλαίσια τηςΑΕΠΟ (9-11-2011). Είναι φανερή η προβλεφθείσαεκτεταμένη χρήση καλλιεργήσιμων εδαφών (κίτρινοχρώμα), των δασικών χρήσεων (πράσινο χρώμα) και της διαμόρφωσης λιμνών (μπλε χρώμα).

 

3.3. Συμπερασματικά, με τις αμέσως προηγούμενες ΑΕΠΟ των ορυχείων, δεσμεύονταν μόλις 4.000 στρ. στα ορυχεία Πτολ/δας για εγκατάσταση έργων ΑΠΕ και μηδέν (0) στρ. στο ΟΠΑ, ενώ με τις νέες ΑΕΠΟ, εγκαταστάθηκαν, ήδη, μεγαΦ/Β πάρκα σε 51.500 στρ.

Συγκεκριμένα, στα ορυχεία Πτολ/δας και Αμυνταίου (ΟΠΑ), σύμφωνα με τις παλαιές Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) προβλέπονταν συνολικά η διάθεση 71.711 στρ. για εξαιρετικά αποδοτικές δραστηριότητες στον πρωτογενή τομέα, ενώ με τις νέες είναι αμφίβολο εάν διατεθούν 15.000 στρ., κι αυτά διεσπαρμένα σε πολλές θέσεις και σε μικρά τεμάχια που δεν ευνοούν την αυτονομία και την οικονομικότητα σύγχρονων γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Κατά συνέπεια, η ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ στερεί τη μελλοντική απασχόληση χιλιάδων ανέργων στον πρωτογενή αγροδιατροφικό τομέα στη Δ. Μακεδονία, δεσμεύοντας οριστικά 51.500 στρ. εν δυνάμει αρδεύσιμων πολύ εύφορων εκτάσεων για την εγκατάσταση  μεγαΦ/Β πάρκων.

Συγχρόνως,  απαξιώνει συνειδητά τον πρωτογενή τομέα, αφού είναι πλήρως ενήμερη για την υψηλή γονιμότητα των εδαφών αυτών από τις εξειδικευμένες για λογαριασμό της μελέτες του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικών Ερευνών (ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε, Θεσ/νίκη 2010), του Πολυτεχνείου Κρήτης (Ιούλιος 2002) κ.α., ενόσω μάλιστα η Ελλάδα αιμορραγεί οικονομικά για την εισαγωγή, π.χ. πάνω από 80% των αναγκών της σε βόειο κρέας, γαλακτοκομικά προϊόντα, κι όχι μόνο.

3. 4. Για ενημέρωση του αναγνώστη, στις αποκατεστημένες εκτάσεις των ορυχείων της RWE στη Βόρεια Ρηνανία – Βεστφαλία, με τα προ 12ετίας στοιχεία, σε περιοχή επέμβασης 290.000 στρ., είχαν αποκατασταθεί 200.000 στρ., με  103.000 στρ.(51,5%) για γεωργικές καλλιέργειες, 73.000 στρ. (36,5%) για δάση, 7.600 στρ. (3,8%) για λίμνες και 16.400 στρ. (8,2%) για άλλες  χρήσεις (σχετ. Νο 6). Στην εικ. 3 παρέχεται μερική άποψη της περιοχής αποκατάστασης μεταξύ FRIMMERSDORF και HORREM στις 3/8/2026, σε μια επιμήκη από Β.Δ. προς Ν.Α. ζώνη ~ 21 ΚΜ και πλάτους ~ 4 ΚΜ. Παρατηρούνται πολλές αυτόνομες γεωργικές καλλιέργειες σε εκτάσεις της τάξης των 300 στρ., προφανώς για λόγους αυξημένης παραγωγικότητας (μηχανοποίηση κ.λ.π.).           
4.                                    

Εικ. 3: Αποκατάσταση εδαφών στα ορυχεία της γερμανικής RWE.

Επομένως, στην κατ’ εξοχήν βιομηχανική Γερμανία με τις απέραντες πεδινές εκτάσεις, η τοπική αυτοδιοίκηση επέβαλε την αξιοποίηση των εδαφών των ορυχείων στον πρωτογενή τομέα, παρά την τεράστια εξάπλωση των Φ/Β πάρκων στη χώρα αυτή, με 12πλάσια εγκατεστημένη ισχύ και 7πλάσια παραγωγή Η.Ε. από Φ/Β το 2023 ως προς την Ελλάδα.

Ακόμη, στη Βουλγαρία το συνταγματικό Δικαστήριο κατήργησε τις νομοθετικές αλλαγές που έγιναν πριν από 3 χρόνια και επέτρεπαν την εγκατάσταση Φ/Β πάρκων σε καλλιεργήσιμες γεωργικές εκτάσεις, όπως δημοσιεύτηκε (novinite στις 2 Μαΐου 2025) στο διαδίκτυο. Να, λοιπόν, που Γερμανοί και Βούλγαροι παρέχουν ένα ανεξίτηλο μάθημα στους ημέτερους «ατσίδες» που νομοθέτησαν (Ν. 1759/ 2020, άρθρο 155) ακόμη και την καταστροφή των δασών των ορυχείων της ΔΕΗ για την εγκατάσταση μεγαΦ/Β πάρκων.  Συγχρόνως, δείχνουν το δρόμο του αγώνα στους δυτικομακεδόνες, έστω και στο «και πέντε», για να  ανακτήσουν «γη και ύδωρ», δηλ. τις  εύφορες εκτάσεις και τα νερά των ορυχείων της ΔΕΗ για την παραγωγική αξιοποίησή τους στον πρωτογενή τομέα σύμφωνα με τις ΑΕΠΟ που καταργήθηκαν από τους κυβερνώντες.

4. Συμπεράσματα – Προτάσεις: Από όλα τα πιο πάνω προκύπτει το αβίαστο συμπέρασμα ότι η πρόωρη και βίαιη απολιγνιτοποίηση είναι ιδιαίτερα βλαπτική τόσο για τους κατοίκους της Δ. Μακεδονίας όσο και για τα γενικότερα εθνικά συμφέροντα, δηλ. για την ενίσχυση της ασφάλειας και της οικονομικότητας της ηλεκτρικής τροφοδοσίας. Είναι γνωστοί ευρύτερα οι κίνδυνοι που προέκυψαν, ήδη, από τα μέσα του 2021 με την πολύ μεγάλη αύξηση της τιμής στο εισαγόμενο φυσικό αέριο, τις εξελίξεις στο Ρωσοουκρανικό πολεμικό μέτωπο από τις 24 ΦΕΒ 2024 και στο πολεμικό μέτωπο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν από τις 28 ΦΕΒ 2026 με ζοφερές προοπτικές σε παγκόσμια κλίμακα.                     Η Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ευάλωτη επειδή εξαρτάται σε τεράστιο βαθμό από εισαγωγές ενεργειακών πόρων στο συνολικό ενεργειακό ισοζύγιο (%), π.χ. 86,9 (2022) και 82,7 (2023), ενώ ο μ.ο. των χωρών της Ε.Ε.-27 ήταν 64,4 και 60,1, αντίστοιχα. Ακόμη, η νευραλγική  γεωγραφική της θέση καθώς και η αναιμική της οικονομία στην πρόσφατη 18ετία (μνημόνια κλπ.), επιβάλλει τη στήριξή της σε εγχώριους ενεργειακούς πόρους στο μέγιστο δυνατό βαθμό. Μετά από όλα τα πιο πάνω προτείνονται για πολλοστή φορά τα ακόλουθα:

1) Παράταση της απολιγνιτοπίησης με λειτουργία των τριών (3) νεότερων περιβαλλοντικά συμβατών μονάδων, ΑΗΣΑΔ 5 (2038), Μελίτη Φλώρινας (2043) και της νέας Πτολ/δα 5 (2049), συνολικής καθαρής ισχύος ~1230 MW, ως μονάδων βάσης, όπως στις χώρες της Ε.Ε. όπου λειτουργούν λιγνιτικοί ΑΗΣ, με εφεδρική λειτουργία των μονάδων 3 & 4 του ΑΗΣΑΔ έως το 2030. Επισημαίνεται, ιδιαίτερα, ότι η νέα λιγνιτική μονάδα Πτολ/δα 5, είναι ανταγωνιστική με μικρότερο μεταβλητό κόστος από τις μονάδες φ.α. Μάλιστα, η υποθετική λειτουργία της νέας Πτολ/δα 5 κατά το α΄ 6μηνο 2022 θα μείωνε κατά 25-30% τη μέση τιμή κλεισίματος στην ημερήσια αγορά Η.Ε. (DAM), αξίας  ~€1,13 – 1,35 δισεκ., όπως περιγράφεται στη δημοσίευση :  “Η συμβολή της μονάδας “Πτολεμαΐδα V” στην ενεργειακή ασφάλεια εφοδιασμού της χώρας και στην οικονομικότητα λειτουργίας του συστήματος, energypress. gr, 26/ 07/ 2022” (από τους Ν.  Χατζηαργυρίου, καθηγητή ΕΜΠ, πρώην αντιπρόεδρο της ΔΕΗ ΑΕ και Άρη Δημέα Δρ. ΕΜΠ, Κύριο Ερευνητή  Smart Rue). Επομένως, πρέπει να  λειτουργεί συνεχώς ως μονάδα βάσης έως το 2049.  Τα υπάρχοντα εκμεταλλεύσιμα αποθέματα λιγνίτη στα υφιστάμενα ανοικτά ορυχεία της Πτολ/δας είναι υπερδιπλάσια από τα απαιτούμενα για πλήρη λειτουργία των πιο πάνω ΑΗΣ και δεν απαιτούνται άξιες λόγου νέες επενδύσεις για τη συνέχιση της λειτουργίας τους.

2) Σταδιακή μετεγκατάσταση των μεγαΦ/Β πάρκων από τις εκτάσεις των ορυχείων σε άγονες εκτάσεις του δημοσίου στη Δ. Μακεδονία, ώστε να διατεθούν αρχικά οι αδιατάρακτες εκτάσεις για την εξόρυξη λιγνίτη και να ανακτηθούν στη συνέχεια οι πολύ εύφορες οριζόντιες και  παραοριζόντιες αποκατεστημένες και προς αποκατάσταση εκτάσεις των ορυχείων για παραγωγικές δραστηριότητες στον πρωτογενή τομέα.

3) Επανασχεδιασμός της λειτουργίας των ορυχείων για την οικονομική και  ασφαλή τροφοδοσία των ΑΗΣ με τον απαιτούμενο ποσοτικά και ποιοτικά λιγνίτη για τα νέα δεδομένα καθώς και για την  ορθολογική  αποκατάσταση των εκτάσεων των ορυχείων.

4) Παράλληλη αξιοποίηση κατάλληλων στρωμάτων λιγνίτη σε εξωηλεκτρικές χρήσεις, όπως, π.χ. για την παραγωγή οργανικών λιπασμάτων και ως εδαφοβελτιωτικού για την αποκατάσταση των εδαφών των ορυχείων, αλλά και στις γεωργικές εκτάσεις της Δ. Μακεδονίας, της μετά DANIEL Θεσσαλίας και άλλων περιοχών της χώρας.

5) Επίσπευση των ενεργειών από τους αρμόδιους για την εξασφάλιση της λειτουργίας του ΥΗΣ Μεσοχώρας και παράλληλη κατασκευή αντλησιοταμιευτήρων στην περιοχή των ΥΗΣ της ΔΕΗ.

6) Τέλος, άμεση αναθεώρηση και επανεξέταση της θέσης του Data Center στον ΑΗΣΑΔ για προφανείς λόγους εθνικής σημασίας, όπως προαναφέρθηκε.

Η υλοποίηση των πιο πάνω έξη(6) προτάσεων θα συμβάλει δραστικά στην ενίσχυση της αυτονομίας και της ενεργειακής ασφάλειας με την ευρύτερη έννοια της χώρας μας.

Ειδικότερα, στη Δ. Μακεδονία μειώνονται άμεσα οι δυσμενείς συνέπειες, παρέχεται δε ο αναγκαίος χρόνος για την κατασκευή έργων υποδομών και για την ανάπτυξη ποικίλων παραγωγικών δραστηριοτήτων, ώστε να επιτευχθεί η ομαλή μετάβαση της περιοχής στη μεταλιγνιτική περίοδο. Τέτοια έργα είναι: σιδηρόδρομος, οδικοί άξονες, αρδευτικά έργα του αγροτικού τομέα, έργα εκμετάλλευσης του πολύτιμου ορυκτού πλούτου της  περιοχής (λιγνίτης, κοιτάσματα χρωμίου και νικελίου, μάρμαρα, ατταπουλγίτης, υδρομαγνησίτης – χουντίτης, δουνίτης, χαλαζίας κ.α.) και ενεργειακά όπως, «πράσινο» υδρογόνο, αποθήκευση Η.Ε. κλπ. Εναπόκειται, λοιπόν, στην τοπική κοινωνία να επιβάλει τους όρους για μια παραγωγική αναπτυξιακή  πορεία για την ανάταξη της κοινωνίας και την αξιοπρεπή επιβίωση των κατοίκων της.

ΧΡΗΣΤΟΣ Γ. ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ,  Μηχ/κός Μεταλλείων – Μεταλλουργός Ε.Μ.Π.,   τ. Δ/ντης ΛΚΔΜ/ΔΕΗ ΑΕ, τ. μέλος Δ.Σ. ΔΕΗ ΑΕ

Κοζάνη 17/10/2026

 

Συνημμένα: Νο1: ΜΕΤΑΒΑΣΗ: Εκτάσεις Ορυχείων Πτολ/δας.

Προγραμματιζόμενη διαμόρφωση – αποκατάσταση εδαφών στα ορυχεία Πτολ/δας στα πλαίσια  της πρόωρης απολιγνιτοποίησης.

Συν.Νο2: ΜΕΤΑΒΑΣΗ: Εκτάσεις Ορυχείων Πτολ/δας. Προγραμματιζόμενη διαμόρφωση – αποκατάσταση εδαφών στα ορυχεία Πτολ/δας στα πλαίσια  της πρόωρης απολιγνιτοποίησης.

ΣΧΕΤΙΚΑ: Νο 1:  «ΔΕΗ ΑΕ (ιδιωτική), Πρόωρη Απολιγνιτοποίηση και Mega Data Center: το Τυρί και η ….Φάκα στη Δυτική Μακεδονία!», 8/05/2025, από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου  https://kozan.gr/archives/621686 .

Νο 2: «Ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ και Απολιγνιτοποίηση, Ζοφερές Προοπτικές για τη Δυτική Μακεδονία, kozan.gr » 03/08/2026, από Χρ.Γ. Παπαγεωργίου.

 Νο 3: Δημοσίευση της ΔΕΗ ΑΕ, 24/6/2026 με τίτλο:  «Από τους αποσυρμένους εκσκαφείς στο mega data center της ΔΕΗ: Η αλήθεια για την απολιγνιτοποίηση και το αναπτυξιακό μέλλον της Δυτικής Μακεδονίας».

Νο 4: «Σοκάρει μελέτη του ΟΗΕ για τα Data Centers: Ποιο θα είναι το μεγαλύτερο πλήγμα στην ανθρώπινη υγεία μέχρι το 2030», iskra.gr, 07/06/2026.

No 5: Data centers: H κυβέρνηση μετατρέπει την Ελλάδα σε «ψηφιακό φούρνο» ενώ οι εταιρείες φεύγουν για τον Βορρά”, pronews.gr, 14/07/2026 .

Νο 6:, «Μέγα Φ/Β Πάρκα στα Ορυχεία Πτολ/δας – Αμυνταίου από την ιδιωτική ΔΕΗ ΑΕ. Οριστική Απαξίωση Λιγνιτικών Κοιτασμάτων Αξίας Πολλών Δεκάδων δις ευρώ και 51.500 στρεμμάτων Εύφορης Γεωργικής Γης», 3/5/2026, kozan.gr, kozani.tv., από Χρ. Γ. Παπαγεωργίου.